Nivîskar Esala Ebû Obeyda: Ji ber lawaziya qanûnê tundî li jinên Sûriyeyê tê kirin

Tundiya li dijî jinan dewam dike û qanûneke bibandor ji bo parastina wan û astengkirina sûcdaran jî tune ye. Di nav van binpêkirinan de yên herî berbiçav li dijî jinên Kurd ên li bajarokên Til Hasil û Tel Eranê yên Helebê pêk hat. Li gorî amarên berdest li Sûriyeyê di nîvê yekem ê îsal de 276 kes hatine kuştin ku ji wan 92 jin û 184 zarok in. 

Nivîskara ji Urdunê Esala Ebû Obeyda destnîşan kir ku têkildarî jinên ku rastî tundî û heqaretê tên, gelek rapor derketine, ev yek bûye cihê tirs û fikarên mezin, bi taybet ji ber ku jinên Sûriyeyê di salên şer de êşên mezin kişandine û got: "Piştî van hemû qurbaniyan, mafê wan heye ku bi ewlehî û bi rûmet bijîn.”

Esalayê banga lêpirsînên serbixwe û zelal li ser hemû bûyerên tundiyê yên li dijî jinan hatine kirin kir, da ku rastî were aşkerakirin û kesên berpirsyar hesab bidin.

Esalayê li ser xetera berdewamiya van binpêkirinan hişyarî da û diyar kir ku ev tişt ne tenê bandorê li jinan dike, lê her wiha baweriya bi saziyên dewletê û serweriya hiqûqê jî kêm dike.

Esalayê binpêkirinên li dijî jinan ji hêla karmendên sepandina qanûnê ve wek "karesat" bi nav kir û diyar kir ku ew dikare baweriya welatiyan bi dewletê xera bike. Her wiha diyar kir ku divê e ev binpêkirin bi rêbazên hiqûqî yên zelal û dadperwer werin çareserkirin, ji ber ku baweriya welatiyan bi saziyan li ser bingeha pêkanîna edalet û hesabdayînê tê avakirin. Esala da zanîn ku ji bo çareserkirina vê pirsgirêkê reformên qanûnî, hişyariya civakî û xurtkirina rola saziyan di parastina hemû welatiyan de pêwîst e.

Her wiha Esalayê destnîşan kir ku bêcezatî dibe sedema berdewamiya binpêkirin û tundiya li dijî jinan, bi taybet ji ber nebûna hesabdayîna qanûnî ya dadperwer û zelal û got: "Sepandina qanûnê ji bo her kesî yek ji faktorên herî girîng e, ji bo parastina mafan, çi mafên jinan an jî yê her beşeke din a civakê.”

Esala Ebû Obeyda diyar kir ku ji bo serkeftina her pêvajoyek siyasî divê wekheviya li ber qanûnê were sepandin, rûmeta mirovan were parastin, hemû cureyên tundiyê were sûcdarkirin û mafê jinan ê gihîştina edaletê û beşdarbûna di jiyana giştî û biryardanê de were garantîkirin.

Esalayê di dawiyê de diyar kir ku garantiya bingehîn a parastina mafan hebûna saziyên dadwerî yên serbixwe û mekanîzmayên hesabdayînê yên zelal e.

(k)

ANHA