Jin û hevgirtina civakî: Dema ku pîrozbahî vediguhere pejirandina rola avaker - DAED QENOU

Her sal 8’ê Adarê Roja Jinan a Cîhanê dibe derfeteke sembolîk ji bo pîrozkirina destkeftiyên jinan. Lê ev pîrozbahî kêm dimîne, ger rola wan a bingehîn di avakirin û parastina hevgirtina civakê de nebe hişmendiyeke bingehîn. Jin ne tenê hêmanên temamker in di pergala civakî de; berevajî vê, ew aktorên navendî ne di afrandina hevgirtinê, domandina nirxan û xurtkirina aramiyê de.

JIN WEK AFIRÎNERÊN HEVGIRTINA CIVAKÎ

Sosyolog Emile Durkheim dibêje civak li ser hevkariya ku hevgirtina wan diparêze, tên avakirin. Ger saziyên civakî ji bo misogerkirina aramiyê hev temam bikin, wê hingê malbat navika sereke ya vê entegrasyonê ye. Di nav vê navikê de, jin di civakîbûnê û di veguhastina norm û nirxên ku nasnameya civakê diparêzin de, roleke girîng dilîzin.

Jin têgehên hevkariyê, xwebûnê û rêzgirtina ji bo yên din di zarokan de diçînin. Bi saya vê rola rojane û dubare, jin tiştê ku dikare wek "aramiya bêdeng" were binavkirin, diafirînin. Ev cure hevgirtina nedîtî ku rê li ber hilweşînê digire, tam ew e ku em îro li Sûriyeyê hewce ne da ku pêla kaotîk a nirxên hilweşîner rawestînin û jinan vegerînin rola wan a çalak.

DI NAVBERA LÊNÊRÎN Û SERMAYEYA CIVAKÎ DE

Bandora jinan ne tenê bi qada teng a malbatê ve sînordar e. Pierre Bourdieu û Robert Putnam nîşan daye ku sermayeya civakî (torên bawerî û hevkariyê) bingeha civakên hevgirtî ye. Jin pir caran beşdarên herî berbiçav ên van toran in, bi taybet di perwerdeyê, lênihêrîna tenduristiyê, xebata dilxwazî ​​​​û destpêşxeriyên civakî de.

Ev tevlêbûn girêdanên asoyî di nav civatek zindî de û baweriya di navbera endamên wê de xurt dike, bi vî rengî hevgirtina giştî zêde dike û pevçûn kêm dike.

HEVGIRTIN NAYÊ WATEYA BÊDENGIYA LI HEMBER TEVLIHEVIYÊ

Lê gotûbêjkirina hevgirtinê divê wek bangek ji bo parastina rolên kevneşopî an qebûlkirina newekheviyê neyê şîrove kirin. Li gorî perspektîfa teoriya pevçûnê ya Karl Marx, her aramiya ku li ser belavkirina nehevseng a hêz û çavkaniyan hatiye avakirin kêm û nazik e. Ji ber vê yekê, hêzdarkirina jinan di warê perwerdehî û aborî de ne tenê mafek qanûnî ye, lê pêdiviyek ji bo aramiya dadperwer û domdar e.

Civatek ku derfetên beşdarbûna tevahî ji jinan re peyda dike, tengezariyên avahîsaziyê kêm dike û têkiliyên hevsengtir di nav malbatê û derveyî wê de ava dike.

DI SERDEMA VEGUHERÎNAN DE

Di serdema veguherînên dîjîtal, zextên aborî û guhertinên bilez ên nirxan de, girîngiya rola jinan di parastina tevna civakî ji hilweşînê de zêde dibe. Jin ne tenê veguhaskarên çandê ne, lê di heman demê de beşdarên çalak ên nûkirina wê ne. Ew ne tenê çavkaniyek piştgiriyê ne, lê di heman demê de hevkarên biryardanê, pêşxistina polîtîkayê û pêşengên pêşkeftinê ne, wekî ramanwer Abdullah Ocalan nîşan daye.

CEJNA JINAN; NASKIRINA BERPIRSIYARIYA HEVPAR

Pîrozkirina Roja Jinan a Cîhanê divê ji zimanê hestyarî derbas bibe û nasînek kûr a rola avahîsaziyê ya jinan di parastina hevgirtina civakî de bigire nav xwe. Di seranserê dîrokê de, jinan di navbera nifşan de wekî navbeynkar, parêzvanên nasnameyê, afirînerên sermayeya civakî xebat kirye û di demên krîzê de bûye hêzek aramker. Peyama herî girîng di vê rojê de ev e ku hêzdarkirina jinan ne tenê ji bo wan rûmetek e, lê di heman demê de avakerê aramiya civakê bi tevahî ye.

Heke jin bi hêz û çalak bin, civak bêtir yekgirtî dibe û bêhtir dikare pirsgirêkên xwe çareser bike.

(k)