Kalkan: Erdogan berê Hamasê daye Îsraîlê û xwe wekî fermandarê wan îlan kiriye

Endamê Komîteya Rêveber a PKK’ê Dûran Kalkan beşdarî bernameya taybet a televîzyona Medya Haberê bû û li ser geşedanên li Kurdistan, Tirkiye û Rojhilat Navîn nirxandinên girîng kirin.

Nirxandinên Kalkan wiha ne:

“Ez destpêkê berxwedana dîrokî ya Îmraliyê û Rêber Apo bi rêzdarî silav dikim. Em her tim tecrîda li Îmraliyê nîqaş dikin û divê jî em nîqaş bikin. Dibêjin cezayê disîplînê; eşkere ye ku tiştek bi vî rengî tune ye û wê nebe. Me ev yek timî nirxand. Lê divê her kes fêm bike.

Li ser vê esasê du tiştan dikin. Yek; hevdîtinan asteng dikin, hevdîtinên malbat û parêzeran asteng dikin. Ya duyem jî; êdî sala 25’an e. Yanî divê Rêber Apo jinûve were darizandin. Weke hiqûqî divê bi fîzîkî azad bibe. Eger mirov baldar be, cezayê disîplînê tenê nadin Rêber Apo, didin gelek girtiyan. Tiştên biçûk dikin hincet. Didin û 30 sal dimînin. 31-32 sal in hîna dewam dike. Ji ber ku dibêjin şewitandina înfazê, wisa bi kar tînin. Derbasdariyek vê ya hiqûqî tune ye. Ti eleqeya wê bi rastiyê re nîne. Li aliyê din divê mirov vê nas neke. Gelo ma li Îmraliyê hiqûqa çi heye?

Rêber Apo weke îradeya Kurd, weke Kurd ji ber ku mafên gelê Kurd diparêze 25 sal in li Îmraliyê tê girtin. Niha ev qanûnên ku ceza didin, çine? Makeqanûna derbeya leşkerî ya faşîst a 12’ê Îlona 1980’an e. Ev qanûn Kurdan nas nakin, hebûn û nasnameya Kurd nas nakin. Yanî nikare cezayekî bide. Li gorî sedemê di wir de, nikare ceza bide. Lewma divê weke hiqûqî mirov nas neke. Divê raya giştî jî vê yekê hîn baştir fêm bike. Divê mirov di vê çarçoveyê de têkoşînên hiqûqî yên hîn bi bandortir bimeşîne.

EM DIKARIN BIBÊJIN KU TEVGEREKE DEMOKRASIYÊ YA KÛREYÎ DESTPÊ KIR

Mijareke din jî ya girîng, kampanyaya “Ji Rêber Apo re azadî, ji pirsgirêka Kurd re çareserî” ku 10’ê Cotmehê destpê kir. Piştî yek-du rojan jî wê hefteya wê ya sêyem temam bibe. Bi rastî jî li ser bingehê azadiya fîzîkî ya Rêber Apo, di asta kûreyî de kampanyayek a azadiyê didome. Ev têra xwe girîng û bi wate ye. Dostan ev yek dan destpêkirin. Jin û ciwanên gelê Kurd xwedî lê derketin. Îcar ev sê heftene her roj tevlîbûnên nû çêdibin. Belav dibe, beşdarvan zêde dibin. Kampanyaya çalakiyê mezin û dewlemend dibe. Çalakî bi daxuyaniyên çapemeniyê û hin meşan destpê kir. Niha çalakiyên kon hene, mîtîng hene, daxuyaniyên hîn berfirehtir hene, tevlîbûnên şexsî hene, nîqaşkirina fikrên Rêber Apo heye.

Ev kampanyaya çalakiyê di rastiyê de, kampanyayek a azadiyê ye, kampanyaya azadbûnê û xwe azadkirinê ye. Ji bo her kesê têkoşîneke azadiyê ye. Ji ber ku parastina Rêber Apo, her kesê eleqeder dike. Ji ber her kes azadiya xwe, di têkoşîna ji bo azadiya fîzîkî ya Rêber Apo de dibîne. Tevgereke azadiyê ya kûreyî, têkoşîna azadiyê ya kûreyî derket holê. Her kes seferber dibe. Em dikarin bibêjin ku tevgereke demokrasiyê ya kûreyî destpê kir. Rêber Apo gotibû, konfederalîzma demokratîk a cîhanê. Îcar bingehên wê tên danîn. Bi rastî jî şoreşeke azadiyê ya cîhanê diqewime. Li ser esasê azadiya jinê û ekolojiyê şoreşa sosyalîzma demokratîk diqewime. Yanî mirov dibin xwedî fikrên nû, taybetmendiyên jiyana nû. Ev belavî hemû cîhanê dibe, belavî hemû civakan dibe. Ji hemû parzemînan ji her reng û beşê mirov bi vê yekê re eleqeder dibin. Bi vî rengî guhertin û veguhertineke bi kok heye. Tevgereke têkoşînê ya şoreşger, tevgera têkoşîna azadiyê, tevgera azadbûn û demokratîkbûnê di asta kûreyî de pêş dikeve û li dora Rêber Apo pêş dikeve. Çima? Ji ber Rêber Apo paradîgmaya azadiya civakî ya roja me, pêş xist. Ev paradîgma azadî û rizgariya hemû kesên bindest û bi taybetî ya jinan dide. Ev paradîgma ji bo hemû kesên bindest, rêya rizgariyê nîşa dide.

HERÎ ZÊDE JIN BARÊ TÊKOŞÎNÊ DIHILGIRIN

Li aliyê sîstema Îmraliyê heye. Sîstema tecrîd, êşkence û qirkirinê û li dijî vê jî têkoşîna dîrokî ya Rêber Apo heye. Ev têkoşîn her kesê bandor dike. Sîstema Îmraliyê bi komploya navneteweyî re derket holê. Komploya navneteweyî plana dawî ya zihniyet û siyaseta qirkirina Kurdan û êrîşa rêxistinkirî bû. Ev sîstema modernîteya kapîtalîst û sîstema hegemonîk a kûreyî jî, li ser esasê qirkirina Kurdan hat avakirin. Li ser esasê zihniyet û siyaseta qirker hat avakirin. Lewma Îmralî navenda têkoşîna li dijî zihniyet û siyaseta qirker e. Rêber Apo rêberê têkoşîneke bi vî rengî ye.

Li aliyê din civaka Kurd pêşengiyê ji vê re dike, jin pêşengiyê dikin. Ev jî girîng e. Jin jî ji xwe ji aliyê zihniyet û siyaseta vê sîstemê ve hatine tunekirin. Rewşa jinan û Kurdan di vî warî de nêzî heve, mîna heve. Lewma herî zêde yên ji sîstemê zirar dibîn in. Li dijî vê sîstemê jî destpêkê ew bi zane dibin. Xwe rêxistin dikin û herî zêde têdikoşin. Barê têkoşînê dihilgirin, pêşengiyê ji têkoşînê re dikin. Rewşeke tê fêmkirin e. Yanî giran jî were, zehmet jî were bi wate û rûmet e. Divê mirov xwedî li vê derkeve.

DIVÊ DERFET RAST WERIN NIRXANDIN

Pêvajoyeke 20 rojî ye, her roj tevgerek heye. Destpêkek nû, çêbû. Di asta kûreyî de kampanyayek çalakiyê ya bi vî rengî çêbû, her ku diçe belav dibe. Wê belav bibe, mezin bibe û encam wergire. Divê mirov vê wisa binirxîne û bibîne. Ji bo vê jî divê her kes xwe berpirsyar hîs bike. Divê derfet û firsend rast werin nirxandin. Divê şêwazên çalakiyê, di rêbazên rê de heta dawiyê dewlemendiyê pêş bixe. Divê evane hemû teqez çêbibin. Ji xwe gelê Kurd, jin û ciwan xwedî li vê derdikevin. Kurdên li her çar parçeyên Kurdistanê û yên li dervey welêt di nava seferberiyê de ne. Di asta kûreyî de jî seferberî belav dibe.

Me digot azadiya fîzîkî ya Rêber Apo, çareseriya pirsgirêka Kurd e. Niha kampanyaya azadiyê ya di asta kûreyî de ev yek nîşa kir. Yanî azadiya fîzîkî ya Rêber Apo, rizgariya hemû kesên bindest, jin, ciwan, gelên bindest, karker û kedkaran e. Ev yek bi rengekî herî şênber di kampanyaya 10’ê Cotmehê de derket holê. Hevalên me silav kirin. Ez jî li ser navê rêveberiya partiya me, her kesê ku beşdarî vê kampanyayê bûyî silav dikim. Serkeftinê dixwazim. Ez bawer dikim ku wê bi serkeftî jî bin.

GIRÎNG E KU BELAVÎ ROJHILATA NAVÎN, BI TAYBETÎ JÎ TIRKIYEYÊ BIBE

Helbet hîn girîngtir e ku belavî Rojhilata Navîn bibe. Bi taybetî girîng e ku belavî Tirkiyeyê bibe. Herî dawî 78 rewşenbîran îro daxuyanî dan. Me gelek girîng û bi wate dît. Em van rewşenbîran bi gotina banga aştiyê silav dikin. Em bi rêzdarî pêşwazî dikin. Em gelek nirx didin hewldanên wan. Weke tevger û gel ji aliyê me ve ti astengî nîne. Lê divê van fikran bi civaka Tirkiyeyê, jinan, ciwanan, karker û kedkaran bidin nasandin. Ji bo vê yekê pêdivî bi hewldanekî mezin heye. Rewşa Rêber Apo Kurdan eleqeder dike, hemû kesên bindest, jinan û mirovahiyê eleqeder dike. Hem sîstema tecrîd û êşkenceyê ya Îmraliyê û hem jî berxwedana Rêber Apo ya li dijî wê… Lewma azadiya fîzîkî ya Rêber Apo, ji her kesê zêdetir civaka Tirkiyeyê eleqeder dike. Demokratîkbûna Tirkiyeyê teqez girêdayî vir e. Qasî azadiya Kurd, dê demokratîkbûna Tirkiyeyê jî bîne. Yanî hilweşîna sîstema êşkence, tecrîd û qirkirinê ya Îmraliyê û pêkanîna azadiya fîzîkî ya Rêber Apo di vê astê de girîng e. Gelek girîng e ku mirov li Tirkiyeyê xwedî li vê derkeve û zihniyet û siyaseteke bi vî rengî li Tirkiyeyê belav bibe. Rewşenbîran derketinek kirin. Derketinek girîng bû. Derketinek bi cesaret e. Divê dewam bike û belav bibe. Yên di rewşa herî zehmet de, divê vê yekê herî zêde bikin.

DIVÊ GELÊ FÎLÎSTÎN Û YAHÛDÎ, ÇARESERIYÊ DI RÊBER APO DE LÊBIGERIN

Îcar îro di şer de ne. Xeze bûye gola xwînê. Şerê Îsraîl-Hamasê heye. Gelê Fîlîstînê, Yahûdî di vî şerî de tên qetilkirin. Dîsa divê ew jî herî zêde xwedî li Rêber Apo derkevin, Rêber Apo fêm bikin û hewl bidin fêm bikin. Divê çareseriyê di Rêber Apo de lêbigerin; ji ber ku Rêber Apo zihniyet, siyaset û projeya çareseriya ji vî şerî re dide.

Çareseriya modernîteya demokratîk vê yekê îfade dike. Netewa demokratîk, konfederalîzma demokratîk vê yekê îfade dike. Lewma divê di nava vî şerî de jî hîn zêdetir xwedî lê derkevin. Rêber Apo tevkariyên mezin li berxwedan gelê Fîlîstînê kiriye. Hemû lîderên Fîlîstînî nas kir û dît. Demek dirêj piştgirî da gelê Fîlîstînê û di nava têkoşîna hevpar de bû. Li aliyê din Rêber Apo rolê girîng ê ku demokrasiya Yahûdî ji bo demokratîkbûna Rojhilata Navîn bilîze, bi rengekî herî baş danî holê. Rêber Apo rewşa trajîk a di dîrokê de bi serê civaka Yahûdî hatî, bi rengekî herî rast, piralî û fêmkirî anî ziman û pênase kir. Di parêznameyên wî de ev hene. Gelek rastî hatin ronîkirin. Yanî sosyalîst, demokrat û kedkarên Yahûdî û Îbranî teqez dikarin ji wan fikran sûd werbigrin. Yahûdî di asta fikrî de pêşketîne, lê Rêber Apo nirx da wan û ew gihandin sentezeke nû. Têkoşîna ku li dijî sîstema êşkence, tecrîd û qirkirinê û ji bo azadiya fîzîkî ya Rêber Apo tê kirin, têkoşîna her kesê ye. Têkoşîneke ku her kesê bandor dike.

Ez careke din her kesê ku vê têkoşînê dimeşîne silav dikim, serkeftinê dixwazim. Ez bang li hemû kesên bindest; di serî de jin, karker û kedkar, ciwan hemû gelên cîhanê dikim ku hîn bi bandortir beşdarî vê kampanyaya azadiyê bibin.

PÊŞENGIYA YJA STARÊ WATEYA BÎRDOZÎ YA GERÎLATIYÊ NÎŞAN DIDE

Rewşa Rêber Apo, çareseriya pirsgirêka Kurd, her tişt şer e û li ser esasê şer dimeşe. Derbarê şer de agahî ji aliyê Biryargeha Navendî ve tê dayîn. Di vê mijarê de ti agahî ji raya giştî, ji aliyê me ve nayên girtin, lê dewleta Tirk vê yekê veşartiye. Di rewşa heyî de şer li her qadê didome.

Em di meha Cotmehê de bûn. Cotmeh jî meheke girîng a berxwedan û têkoşînê bû; Ez dixwazim vê îfade bikim. Belê derbas bû, lê 25’ê Cotmehê 31’emîn salvegera şehadeta hevrê Bêrîtan bû. Ez wê bi rêzdarî û minetdarî bibîr tînim. Ez hemû şehîdên Cotmehê di şexsê wê de bi rêzdarî û minetdarî bi bîr tînim.

Şerê me bi pêşengiya YJA Starê didome. Ger hûn bala xwe bidinê YJA Star di hemû bîlançoyên çalakiyan de pêşeng e. Bi vê wesîleyê ez tevahî fermandarî û hêza şervan a YJA Starê silav dikim û serketina wan pîroz dikim. Têkoşîna wan di dîrokê de têkoşîna herî girîng û watedar e. Hêza ku vê têkoşînê dimeşîne ruh, vîn, hişmendî, rêxistinbûn, cesaret, fedekarî û şûrê tûj yê jiyana azad e. Pêşeng û pêkanînera xeta azadiya mutleqe. Di vî warî de pêşengiya YJA Starê dide xuyakirin ku di şer de pêşengiya bîrdozî ya jinê çiqasî girîng û esase. Her wiha Têkoşîna Azadiya Kurd û şerê gerîla ji aliyê bîrdozî ve çiqasî girîng e. Di têkoşîna bîrdozî ya mezin de, şerê bîrdoziyê heye. Ev yek derdikeve holê, tê dîtin.

Di destpêka meha Cotmehê de tevgereke nû hebû; Divê em wisa bibêjin. Hevrêyan çalakiya Enqereyê weke xala veguherînê nirxandin. Ez tevlî dibim. Bi têrkerî hate nirxandin. Her wiha ez hevrê Rojhat û Erdal bi rêzdarî û minetdarî bi bîr tînim. Bi rastî jî ruh û xeta têkoşînê ya vê serdemê eşkere kirin. Diyar kirin ku pêwîste li ser xeta Zîlan têkoşîn bikin û ev tişt nîşan dan: Çalakiyek ku gerîla nikaribe bike û dijminek ku nikaribe têk bibe, nîne. Heya ku di warê nêzîkatiya afirîner, şêwaz, awaz û tempo de rast were destgirtin.

PDK Û DEWLETA TIRK MÎNA ARTÊŞEKÊ NE, FERMANÊ JI FERMANDARIYA YEK KESÎ DIGIRIN

Her wiha di bîranîna salvegera şehadeta hevrê Bêrîtan de, di çerçoveya silavkirina hevrê Bêrîtan û silavkirina damezrandina YJA Starê de pêngavek pêk hat. Ji ber vê yekê di meha Cotmehê de li gorî mehên borî çalakiyên gerîlayan zêde bûne. Ev jî wek bîlanço tên dayîn. Hin çalakî hebûn. Bi rastî derbeke giran li keriyên faşîst ên AKP-MHP'ê xist. Ji ber vê ez vê berxwedana gerîla silav dikim. Ez van destkeftiyên mezin ên HPG û YJA Starê pîroz dikim. Herî dawî di şexsê şehîdê Zapê hevrê Cûdî Çekdar de hemû şehîdên me bi rêzdarî, hezkirin û minetdarî bi bîr tînim. Yên ku mirovahiyê afirandine ev şehîd in.

Ev rastiyeke eşkere ye. Hin dîmen derketin holê. Ji ber ku çapemenî lê dikole, nizanim çiqasî divê bê gotin, lê ez dibêjim artêşa Tirk li pişt PDK'ê asê maye û xwe bi vî rengî vedişêre. Mirov nikare baş fêm bike, gelo PDK’ê li pişt artêşa Tirk xwe vedişêre an artêşa Tirk li pişt PDK'ê xwe vedişêre? Ew jî ne pir zelal e. Avahiyeke wan a wisa heye ku pir muhtacê hev in, ji gerîla ditirsin û bi hev re wiha ne. Mîna artêşekê ne. Ma dibe ku berovajî wê be? Û di nava şer de. Ger artêş nebûna, hêzek ku fermanê ji du navendên fermandariyê werdigire dikare bi hev re bimîne? Ew nikare bimîne. Ew nikare di şer de ew qas bi koordîne tevbigere. Ji ber vê yekê tenê yek ferman heye. Ew gihîştine wê astê.

BERXWEDAN DI SER LEHENGIYÊ RE YE

Rewşa Herêmên Parastinê yên Medyayê ev e. Di demên dawî de li tevahiya Zapê çalakî hatin lidarxistin. Mînak hem li herêma Rojavayê Zapê ya Şehîd Delîl û hem jî Rojhilatê Zapê çalakiya Kokerê hebû; Derbeyek giran li dijmin hate xistin - Girê Cûdî û tevahiya qada Metîna bû qada çalakiyê. Dijmin bi her cureyê êrîşan dike. Êrîşên balafiran, topan, êrîşên tankan, çekên kîmyewî, taktîkî, bombeyên nukleerî. Ev êrîş her tim têne kirin. Bi gotineke din berxwedan di ser lehengiyê re ye. Çalakî heta Xakurkê belav bûn. Li Herêmên Parastinê yên Medyayê berxwedaneke topyekûn heye. Li Heftanînê çalakî hebûn, me dît.

Ne tenê di van qadan de; Ger hûn bala xwe bidin herêmên Bakur jî ji havînê ve di nava şer de ne. Herî dawî li Serhed, Amed, Licê û Mêrdînê çalakî hatin lidarxistin. Di gerîla de pêşketineke pêngavî rû da. Di eniya xwe de dest bi pêvajoya nû kir. Li bajaran jî di astekê de çalakî hene.

Di êrîşên dijmin de ti guhertin nîne. Berovajî vê, her ku xitimandin, bêçaretî û astengî zêde dibin... Em çawa bibêjin; mînak Tayyîp Erdogan îro qala exlaq û hiqûqa şer dikir. Hinek bila ji bo xwe vê yekê bike. Li cihê êrîşê her kesî dike, bila li xwe vegere. Her kes ji Tayyîp Erdogan hîn dibe. Divê neyê jibîrkirin ku heta Hîtler jî gotiye min ev xet ji Komara Tirk girtiye. Got ku wî ew ji Îttîhad û Terakkî û damezrandina Komara Tirkiyê wergirtiye. Niha her kesê ku ji aliyê rêveberiya Tirk û faşîzma AKP-MHP’ê ve tê rexnekirin, rastî wan ji Komara Tirkiyeyê fêr dibe û ji wir jî mînak digire. Ji pêkanînên li ser Kurdan mînakek digire û pêkanînek ku dişibihe wê dike. Yanî eger hinekî bi xwe bizaniyana baş bû, lê niha tiştekî wisa ye ku bêçare û xitimî mane. Ew jî nikarin derkevin derve. Xwe îkna dikin. Bi vî rengî bi tevahî demagojî û şerê psîkolojîk hewl didin civaka Tirkiyeyê bi rêve bibin. Ji ber vê jî agahiyên ku derbarê şer de didin ne rast in. Biryargeha Navendî gelek caran vê yekê parve dike. Ew agahiya veşêrin, ser digirin. Bêçare û bêçareserî ne. Mirov dikare vê yekê bi wateya şer derxe pêş û îfade bike. Wê çawa biçe ne diyar e. Hevrêyan diyar kirin; Bi rastî jî bêyî piştgiriya PDK’ê, bêyî piştgiriya cerdevanan (her çendî edebiyata qehremantiyê dikin jî) hêza wan a şer nemaye, tune ye. Li hemberî gerîla gelek caran têk diçin. Ji xwe du kesan çi bi Enqereyê kirin? Ji ber vê yekê hate dîtin. Her kes bû şahidê vê yekê. Di vî warî de bû şahidê hêz û kapasîteya gerîla.

HETA KU SÎSTEMA QIRKIRINÊ BIDOME WÊ BERXWEDAN JÎ DEWAM BIKE

Heta ku desthilatdariya AKP-MHP’ê bidome, heta êrîşên faşîst, mêtinger, qirker ên li ser Kurdan, Îmraliyê, êşkence, tecrîd û sîstema qirkirinê bidome, bê guman wê berxwedan bidome û ev şer jî wê dewam bike.

Rewşenbîran bang kirin. 78 rewşenbîr. Pir girîng, watedar e. Em nirx didin, lê bi vê munasebetê em bibêjin; Me dest bi vî şerî û êrîşan nekir. Ango li vir her kes behsa salên 2013-14 dike; Navê wê kirin pêvajoya çareseriyê. Me ew pêvajo xera nekir. Rêber Apo bi awayekî vekirî diyar kir, ew nahêlin hevdîtin pêk bên. Ji wê demê ve nehiştin biaxive. Êrîşkar dewleta Tirk e. AKP-MHP’ê rêveberiyeke faşîst, mêtinger û qirker e. Lewma divê her kes li ser wan bisekine. Divê em li dijî vê êrîşa qirker a dagirker têbikoşin. Ger her kes ji eniya xwe têbikoşe û encamên têkoşînê bibin yek, wê ev faşîzm hilweşe. Ji xwe di pêvajoya hilweşînê de ye. Ev hemû êrîş ji vir tê.

DIVÊ HESABGIRIYA SED SALÎ BAŞ BIHATA KIRIN

Rêveberiya me, Hevserokatiya Konseya Rêveber a KCK'ê derbarê sed salî de daxuyaniyek weşand. Ew berfireh bû, girîng bû. Helwesta me danî holê. Em girîngiyê didin Tirkiyeyê, em vê yekê cidî dibînin. Têkoşîna me têkoşîna demokratîkbûna Tirkiyeyê ye. Lê rewşenbîran jî daxuyanî dan. Pir girîng, watedare. Bi rastî ger ew raman bi civakî bibana, wê ji aliyê me tiştek nebaya. Belê, ez ê bibêjim ku di rêveberiya dewletê de, di dîktatoriya faşîst a Tayyîp Erdogan û Tifaqa Komarê de ti guhertin çênebûye, lê ez naxwazim wisa bêjim ji ber vê yekê wekî ku bendewariyek heye ku guhertinek çêbibe neyê famkirin. Helbet bendewariyek me ya wiha nîne. Bi rastî divê bibe. Divê em bi giştî red nekin navêjin aliyek, lê dema mirov li pêkanînan dinêre, em nikanin ronahiyek bibînin. Ji ber ku di sedsaliya damezrandina Komara Tirkiyê de, roja piştî wê ye; Di 30'ê Cotmeha 2014'an de ev Plana Çalakiya Hilweşandinê hat amadekirin. Plana êrîşê, plana îmhayê ya qirkirina Kurdan. Ev dîktatoriya faşîst a Tayyîp Erdogan û Tifaqa Komarê vê planê pêk tîne. 9 sal in di êrîşên topyekûn de ye. Dibêje em li dijî PKK’ê êrîş dikin. Belê, di serî de PKK’ê dike hedef, zext û tecrîda li Îmraliyê zêde dike, êrîşên li ser gerîla zêde dike, êrîşî hemû Kurdan dike. Ew xulamên hevkar bi vî rengî mil bi mil disekinin. Ti Kurdayetî û mirovatiya wan nemaye. Bi rastî jî PDK, Huda Par e; divê wisa neyên hesibandin. Lewma ev 9 sal in êrîşeke bi vî rengî tê kirin. Ev rêveberî vê pêk tîne. Dema mirov li tiştên ku ev 9 sal in hatiye kirin dinêre, helbet ev yek digihe wê encamê ku min li jor behs kir, ti guhertin çênebûye. Di rastiyê de sed salî girîng bû.

Di 100 saliyê de diviyabû lêpirsînek baş û hesabpirsîna rast a sedsalê bihata kirin. Serkeftin têne nîşandan. Bila were nîşandan, baş e, em tiştekî nabêjin, lê kêmahî û xeletiyên vî karî çi bûn? Tayyîp Erdogan tavilê mîkrofon girt û banga “Heyyy dinya” kir. Ez jî ji vir jê re dibêjim; Ka li hemberî Kemal Kiliçdaroglû digot “Li Dêrsimê qirkirin çêbû”. Komara ku dibêjin 100 saliya wê pîroz dikin, qirkirin kir. Wê nirxandina 100 saliyê bê kirin? Ma qirkirin tenê li Dêrsimê pêk hat? Na. Li Amedê, li Rihayê, li Çewlikê û li Serhedê pêk hatin. Ji Koçgiriyê destpê kir, li hemûyan qewimî. Ji ber vê ma wê arêja vê yekê nebe? Di vê mijarê de cîhanê sûcdar bikin, Îsraîlê sûcdar bikin. Pir xweş e, lê ger hûn pêşengê wan sûcan bin, wê demê hûn ê çi bibêjin?

Dibêjin Îsraîl Filistîniyan diqewitîne. Rast e, lê Tayyîp Erdogan jî digot, "Kurd tune ne." Digot “Eger kesek li welatê me xwe Kurd bibîne bila ji welatê me derkeve.” Alîkarekî wî jî hebû digot, “Bila herin dojehê.” Civaka Kurd van tiştan ji bîr dike? Ew ji bîr nake.

DIVÊ HESABÊ SED SALÊN DAWÎ LI SER HESABÊ HEZAR SALÎ BÊ KIRIN

Hesabek baş a sedsala borî divê li ser bingeha hesabê hezar salan be. Yanî hatina Tirkan a vê erdnîgariyê hezar sal e. Kurdan mêvanperwerî kirin ji wan re. Yê ku pêwendiya yekem bi eşîr û civakên Kurdan re datîne û leşkerên xwe dişîne nav Kurdan, Alpaslan bi xwe bû. Sultan Sencer têgeha Kurdistanê bi kar anî; Rêber Apo yekem car lêkolîn kir û anî ziman. Tirkên ku ji Asyaya Navîn qutbûn hatin, her tim pêşî dihatin Kurdistan û Erebîstanê. Xwe li wir kom kirin û ji wir ber bi Anadoluyê ve meşiyan. Dibêjin 'Me li Anatolyayê şer kir û ew kir welatê xwe', lê dema şer kirin xwe spartin kê? Wan xwe spart çi? Çima di dîrokê de ewqas înkarkirin heye? Niha rêzefîlmên dirokî çêkirine û dikin. Dîroka Tirkan bêyî Kurdan pênase dikin. Lê belê Kurd li ser van axan bi hezaran, deh hezar sal in gelê qedîm, civaka qedîm a vê erdnîgariyê ye. Yanî piştgirî ji Kurd û Ereban standin. Wan jî ji gelek civakên Xiristiyan piştgirî standin; Ji Ermeniyan, ji Suryaniyan... Ermeniyan piştgiriyeke mezin dan pêşketina pergala Osmaniyan. Welat û mirov xweş in, lê hûn çawa bûn xwedî vê yekê? Piştgiriyek çawa ji kê hat girtin? Îcar em çawa hatin Anatolyayê? Li Anadoluyê bingeha avakirina war çi bû? Împaratoriya Osmanî dema bû împaratorî pişta xwe dayê kê? Di çaryeka yekem a sedsala 16’an de çawa tevahiya Rojhilata Navîn girt? Niha dagirkeriya emperyalîst hatiye bîra wan û behsa wê dikin. Yên ku li dijî vê dagirkeriya emperyalîst şer kirin, Kurd bûn. Di kongreyên Erzirom û Sêwasê de hêza herî bi bandor Kurd in.

Mustefa Kemal xwe spartiye Kurdan. Hêza bibandor a parlamentoya ku li Enqereyê hat vekirin dîsa Kurd bûn. Ji ber vê yekê di meclîsê de înkara Kurdan tune bû. Piştre jî parlementoyek bi navê Meclîsa Neteweyî ya Mezin a Tirkiyeyê li Enqereyê jî nebû. Dema Komar ava bû, desthilatdariya dewletê desteser kirin; Piştî vê yekê, her kesê ku di rêxistineke bi vî rengî de piştgirî da wan, mîna ku sûc kiribe ceza kirin. Mirov matmayî dimîne. Hem li hundir hem jî li derve vê yekê kirin. Bi Çerkez Ethem destpê kirin, gerîlayên Anatolyayê gulebaran kirin. Di dawiyê de hemû generalên Osmanî û yên ku beşdarî şer bûn, ku artêşê ser piyan hiştin û şer kirin, tasfiye kirin. Lê belê yên ku welatê xwe diparêzin û hem li dijî Îngîlîzan û hem jî li dijî Fransiyan şer dikin, Kurd bûn. Her kes vê yekê dizane.

DÎROKA TIRKAN JÎ TÊ ÎNKARKIRIN

Piştî ku komar hat avakirin û hêza dewletê hat bidestxistin, di Makeqanûna 1924’an de danasîneke Tirk hat pêşxistin. Di makeqanûnên roja îro de jî hene. Wiha ye: Her kesên ku welatiyên dewleta Komara Tirkiyeyê ne, Tirk in. Wê demê Tirk kengê hene, li kuderê hene? Di nava sînorên dewleta Tirk de. Ji dervey wê Tirk nîn in ji xwe. Ji ber ne welatiyê dewleta Tirk e. Wê demê tişta bi navê cîhana Tirk nîne. Dewleta Tirk kengê hatiye avakirin? 29’ê Cotmeha 1923’an. Wê demê beriya 29’ê Cotmeha 1923’an Tirk nînin. Ji ber ku Dewleta Komara Tirkiyeyê nebû. Yanî niha bi gotina em ê Kurdan înkar bikin, gelên din înkar bikin dîroka Tirkan jî tê înkarkirin, çand û rastiya Tirkan jî tê înkarkirin. Ev înkarkirin gelek xerab û şaş e.

Ev muhasebeya sedsalê girîng e. Sedsal, di sedsala 19’emîn a pêşiya wê de jî ev pêvajo destpê kir. Lê bi pêvajoya beriya wê de, evane gumaneke bi kok nîşa dikin. Dibêjin, “Em ji Asyaya Navîn hatine. Em dewama Selçûkî û Osmaniyan e” lê têkîliyên Selçûkî-Kurd, Osmanî-Kurd çawa bûn? Îcar têkîliyên Komar-Kurd çawa bûn? Bi wan re heman e? Çima nayê lêpirsînkirin? Çima ev qas guhertina polîtîkayê çêbûye? Di zihniyeta Tirk a ku bi mantiqê dewlet netewê, mantiqê faşîst, mêtinger û qirker û bi dewleta Tirk re çêbûye de, divê teqez ev siyaset û zihniyeta mêtinger û qirker were şikandin. Tirkîtî jî bi vî rengî wê bi demokratîk bibe û xwe bibîne.

Çima pêdivî dibînin ku ev qas kesên din tune bihesibînin û qir bikin? Eger ji ber qelsbûnek neteweyî ya berê be, ev rewş jî hat derbaskirin. Lê ev sedsal bi rastî ne mîna salên berê ye. Sedsala facîa û behrek a xwînê ye. Divê komar were nirxandin. Divê tiştên afirandine, tevkarî kirine û pêş xistine werin dîtin, lê divê tiştên ku zirar jî dayînê werin dîtin. Hinekî rexnedayîn pêwîst e. Divê kêmasiyên xwe hinekî qebûl bike. Tayyîp Erdogan, Kiliçdaroglû sûcdar dikir. 22 sal in rêveberî ye. Bû rêveberê herî hemdirêj ê vê komarê. Rêveberê çarêkek a sedsalê. Ev zihniyet û siyaseta rêveberiyê pêk anî. Wê demê divê hesab bide. Xwediyê xeletî û şaşitiyan e, divê sererast bike. Lê eger mirov bi baldar be, nêzîkatiyek bi wî rengî qet xuya nake.