Panorama hefteyê: Şam hewl dide herêmên 'lihevkirinê' ji nû ve dîzayn bike

Rojnameyên erebî yên hefteya borî bal kişand ser rewşa bajarê Dera ya Sûriyê, redkirina daxwaza hilweşandina parlamantoya Iraqê ji aliyê dadgeha federal ve, her wiha dosyaya xêzkirina sînorê Lubnan- Îsraîlê.

‘REJÎMA SÛRIYÊ HEWL DIDE JI NÛ VE ‘HERÊMÊN LIHEVKIRINAN’ ÊN DERAYÊ DÎZAYN BIKE’

Girêdayî rewşa Sûriyê, rojnameya Şerq El Ewset wiha nivîsî: "Dan û standinên li bajarê Casim ê Derayê di navbera berpirsê saziya ewlehiya leşkerî ya li başûrê Sûriyê Luey El Elî, rêveberên herêmê û rûspiyên li bajêr de negihaştin tu lihevkirinekeê Komîteya rejîmê ya dan û standinê li ser xwestekên xwe yên derxistina kesên bi tawanên tevlêbûna li rêxistina DAIŞ‛ê ji bajêr, bi israr e. Kesên dan û standinan dikin da zanîn ku tu kesên biyanî di bajêr de tune ne û ew qebûl dikin ku li dijî kesên hewl didin karên tevliheviyê bikin an jî bi DAIŞ‛ê re didin û distînin, bisekinin. Lê komîteya rejîmê her tim dibêje şaneyên DAIŞ‛ê li bajêr hene û îşaretê bi operasyonên leşkerî dike.

Çalakgeran da zanîn ku tiştê saziya ewlehiyê li Derayê dike ku sewqiyetên leşkerî ber bi bajêr ve dibe û gefan li hin herêmên lihevkirinan dixwe ku li dijî rejîma Sûriyê disekinin siyaseteke nû ya ferzkirina serweriya xwe li ser van herêman e. Bi taybet piştî gelek herêmên lihevkirina li dijî kiryarên saziyên ewlehiyê û xwestekên yên li herêmê yên ji bo girtina muxalifên berê, rêveber û endamên koman sekinîn."

 ‘MUQTEDA SEDR KAXIZA DAWÎN A JIHEVXISTINA PARLAMENTOYA IRAQÊ JI DEST DIDE’

Têkildarî rewşa Iraqê jî rojnameya El Ereb nivîsî: “Dadgeha Federal a Bilind ku bilindtirîn desteya zagonsaz a Iraqê ye, kaxiza dawîn ya serokê Tevger Sedr Muqteda Sedr a jihevxistina parlamentoyê û lidarxistina hilbjiartinên pêşwext, vekişand, piştî ku Sedr nikarî vê yekê bi xwepêşandêran pêk bîne.

Çavdêr dibînin ku biryara Dadgeha Federal vebijêrkên li pêş Sedr qels dike û wî neçar dike ku bi hevrikê xwe Çarçoveya Hemahengiyê re rûne.

Pisporê qanûnê Emîr Demî ji dezgehên çapemeniyê yên herêmî re got: “Biryara Dadgeha Federal destkeftiyeke dadgehê ye, ji ber ku destûra Iraqê pêk anî û qanûn û destûr derbas nekir. Jihevxistina parlamentoyê ne ji mafên dadgehê ye, di destûrê de ev yek zelal e.”

Çavdêr jî dibêjin ku biryara dadgehê dihat pêşbînkirin û Tevgera Sedr bi xwe jî li benda vî hikumî bû, lê belê ji bo tirsandina saziya dadgehê di xwe dispartin alîgirên xwe, di rastiyê de ew bi bin ket û li hember dorpêçkirina meclisa bilind a dadgehê beriya çend rojan, rastî reaksiyoneke xurt hat.”

‘AMERÎKAYÊ RAGIHAND KU DI XÊZKIRINA SÎNORÊ LUBNAN Û ÎSRAÎLÊ DE ‎PÊŞKETIN HEYE’

Têkildarî dosyaya xêzkirina sînorê Lubnan-Îsraîlê, rojnameya El Beyan wiha nivîsand: "‎Navbeynkarê amerîkî Amos Hochstein ku duh serdana Beyrûtê kiribû, ragihandibû ku di ‎dan û standinên nerasterast ên di navbera Lubnan û Îsraîlê de yên têkildarî diyarkirina ‎sînorê deryayî yê Lubnan û Îsraîlê de pêşketin çêbûne, lê ji bo lihevhatinekê hîn xebat hewce dikin.‎‏

Hochstein di serdana xwe ya sêyemîn ya Hezîrana borî ya li Lubnanê de got: “Ez hîs dikim ku ‎me di hefteyên dawî de pêşkeftin bi dest xistiye. Di hevdîtina serokê ‎Lubnanê Mîşel Ewn, serokwezîrê erkdarkirî Necîb Miqatî û serokê parlamentoyê Nebîh ‎Birî de, piştî tiştên ku min bihîstin û piştî dan û standinên ku me pêk anîbûn, hêviyeke min ‎a mezin heye, lê ev mijar karekî zêdetir dixwaze.”‎

Li gorî daxuyaniya ku malpera fermî ya Mîqatî daye, Miqatî li avahiya hikumetê ‎navbeynkarê amerîkî pêşwazî kir. Di civîna li gel Mîqatî de fikirên nûnerê Amerîkayê hatin ‎nîqaşkirin ku dê şêwir li ser wan bê kirin û Hochstein dê di demeke nêzîk de bersivê bide.‎

Li gorî daxuyaniya malpera fermî ya Birî jî, Birî li avahiya parlamentoyê navbeynkarê amerîkî û ‎şandeya pê re pêşwazî kir.‎‏ ‏

Hochstein encamên gera xwe û hevdîtina li gel serok Ewn, Mîqatî û Birî ya li Badeba ‎pêşkêş kir.‎‏ ‏

Birî anî ziman ku welatê wî pabendî lihevkirinê dibe û got divê tevahî dewlemendiya welat li ‎tevahî herêma aborî were îstîsmarkirin. Her wiha girîngiya vegera li dan û standina ne‎rasterast ên li Naqûrayê yên bi navbeynkariya Neteweyên Yekbûyî û Amerîkayê, ‎li gorî lihevkirinê, da ku encamên girîng pêk bînin."‎

ANHA