Nivîsên Mezopotamyayê hatin deşîfrekirin

Mezopotamyayê ku bi salan depoyên li Danîmarkayê bûn, ji nû ve dest bi deşîfrekirina wan hat kirin. Lêkolîneran li ser tabletan nivîsên balkêş ên rîtuelên dijî efsûniyê, tomarên qraliyetê û fîşên radestkirina bîrayê hene.

13 gulan, 2026 20:24

NAVENDA NÛÇEYAN

Projeya "Hidden Treasures (Xezîneyên Veşartî)” ku ji hêla Zanîngeha Kopenhagenê ve tê rêvebirin, bi hezaran tabletên Mezopotamyayê yên bi nivîsa mîxî ku bi salan li Muzexaneya Neteweyî ya Danîmarkayê ne, hli ser dîjîtalê dîsa dest bi xwendina wan hatin kirin.

Tabletên ku ji Iraq û Sûriyeya di dema me de û hin ji wan ji 4 salan kevintir in û bi nivîsa mîxî ku yek ji kevintirîn pergalên nivîsandinê yên cîhanê ye, hatine nivîsandin. Lêkolîner diyar dikin ku ev nivîs ne tenê tomarên îdarî ne, di heman demê de agahdariyên girîng ên li ser efsûnê, rîtuel û jiyana rojane jî di nav de hene.

LI DIJÎ EFSÛNIYÊ RÎTÛALÊN ŞEVÊ

Yek ji kişfên herî balkêş ew e ku tabletên nêzîkî 3 hezar sal ji bajarê Hama yê Sûriyeyê ne. Li gorî pisporan, ev tablet di pirtûkxaneya perestgehekê de dihatin veşartin û rêûresmên olî yên wê demê vedibêjin.

Tabletek hurgiliyên li ser rêûresmek şevê ya li dijî efsûniyê û ruhên xerab vedibêje. Li gorî nivîsê qewirandina şeytan, duayên şevê û formulên efsûniyê dixwîne, di heman demê de fîgurên mûm û kilê ji bo dûrxistina gefan dihatin şewitandin. Lêkolîner difikirin ku rêûresm dibe ku bi taybetî ji bo padîşahê Asûrî ji gefên siyasî biparêzin dihatin kirin.

ŞOPÊN TÊKILDARÎ GILGAMÊŞ

Hin tablet di heman demê de agahdariyên ku dîrok û mîtolojiyê bi hev ve girê didin jî dihewînin. Di tabletek ku navnîşek padîşahan de navê lehengê efsanewî yê destanên Mezopotamyayê Gilgamêş heye.

Lêkolîneran diyar kir ku ev tomar nîşan didin ku Gilgamêş dibe ku ne karakterek mîtolojîk be.

TOMARÊN JIYANA ROJANE

Tablet ne tenê rêûresmên olî, di heman demê de jiyana rojane jî radixe ber çavan. Di nivên navbera rêveberên xwecihî û qralên Asûr de lîsteyên personelan, tomarên envanterê û tomarên bazirganiyê jî di arşîvan de cih digirin.

Li gorî lêkolîneran, tişta ku wan herî matmayî hiştiye “meqbûzên bîrayê" bû. Pispor destnîşan dikin ku ev yek dibe ku tomarên danûstandinên kevnar ên dîrokê bin. Bi vî awayî, derket holê ku mirovahiyê bi hezaran sal berê tomarên xerckirin û bazirganiya rojane girtine.