Şêniyên herêma Cizîrê şehîdên Berxwedana 14’ê Tîrmehê bi bîr anîn - HATE NÛKIRIN

Şêniyên herêma Cizîrê şehîdên Berxwedana 14’ê Tîrmehê bi bîr anîn û da zanîn ku ev şehîd li hember siyasetên dewleta Tirk ên li dijî gelên herêmê sekinîn.

NÛÇE

14 tîrmeh, 2022 12:55

NAVENDA NÛÇEYAN

Bi boneya salvegera 40’emîn a çalakiya Rojiya Mirinê ya Mezin civînên girseyî li gelek bajar û navçeyên Qamişlo û Hesekê yên herêma Cizîrê hatin lidarxistin.

Çalakiya 14’ê Tîrmeha 1982’yan di girtîgeha Amedê ya Bakurê Kurdistanê hate lidarxistin li dijî derbaya faşîst a bi serkêşiya Kenan Evren di 12’yê Îlona 1980’yî de bû. Endamê Komîteya Navendî ya PKK’ê Xeyrî Durmuş li pêş dadgeha dewleta Tirk li Amedê greva birçîbûnê ragihand, piştre Kemal Pîr, Alî Çîçek û Akif Yilmaz tev lê bûn. Bi wê yekê girtîgeh bûne qada sereke ya berxwedana li dijî faşîzma dewleta Tirk û rejîma Kenan Evren.

KANTONA HESEKÊ

HESEKÊ

Bi boneya salvegera 40’emîn a Berxwedana 14’ê Tîrmehê PYD’ê li Hesekê civînek li Hola Reşo ya li taxa Mişêrfê li dar xist.

Di civînê de bi sedan şênî û endamên saziyên sivîl amade bûn û tê de endama Koordînasyona Kongra Star Avaşîn Efrîn axivî û wiha got: "Berxwedana 14’ê Tîrmehê bingeha derketina Tevgera Azadiya Kurdistanê bû û ev berxwedan bû rê û têgeha serkeftinê li dijî hemû şêweyên îxanet, zilm û despotiyê.”

Avaşîn Efrîn wiha domand: "Dewleta Tirk a dagirker hemû rê û rêbazên hovane li dijî têkoşeran bi kar anîn da ku vîn û berxwedana wan bişikînin, lê berxwedana ku di girtîgeha Amedê de li dijî xiyanet û zilmê hatiye raberkirin, bû mîraseke dîrokî ji tevahî nifşan re. Her wiha Şoreşa 19’ê Tîrmehê bi saya Berxwedana 14’ê Tîrmehê li dar ket.”

NAVÇEYA DIRBÊSIYÊ

PYD’ê civîneke girseyî ji şêniyên navçeya Dirbêsiyê ya kantona Hesekê re li stada navçeyê li dar xist.

Di civînê de endama rêveber a kantona Hesekê Fîdan Hesekê axivî û şehîdên 14’ê Tîrmehê û serkeftina vîna wan li dijî dagirkeriya Tirk a faşîst bi bîr anî.

Fîdan Hesekê bal kişand ser çalakiya rojiya mirinê ya Berxwedana 14’ê Tîrmehê ya girtîgeha Amedê û wiha domand: "Ew berxwedana ji bo gelê Kurd serkeftinek bû. Ew ruhê berxwedanê heta roja îro di girtîgehên delweta Tirk ku armanc dike Kurdan li 4 parçeyên Kurdistanê qir bike, berdewam e."

Fîdan Hesekê îşaret bi berdewama têkoşîna li ser fikirê Şehîdên 14’ê Tîrmehê kir û wiha pê de çû: "Divê em yekitiya xwe xurt bikin û ji bo rizgarkirina tevahî herêmên dagirkirî kedê bidin."

Fîdan Hesekê bang li gelên Bakur û Rojhilatê Sûriyê kir ku xwe bispêrin rêgeza "Berxwedan jiyan e" ku têkoşer Mazlûm Dogan di girtîgeha Amedê de dest pê kiribû û li dijî gef û êrişên dewleta Tirk a dagirker ên li ser Bakur û Rojhilatê Sûriyê bisekinin.

Her wiha PYD’ê gelek civînek jî ji bo bajarokên girêdayî navçeya Dirbêsiyê; Sêgir, Xenamiyê, Til Kerme û Qermanî li dar xist.

NAVÇEYA TIL TEMIR

Şêniyên navçeya Til Temirê ya kantona Hesekê bi civînekê li hola Xeymê şehîdên Berxwedana 14`ê Tîrmehê bi bîr anîn. Meclisa navçeyê civîn organîze kir û bi dehan pêkhateyên herêmê û endamên saziyên sivîl tev lê bûn.

Hevserokê Tevgera Civaka Demokratîk Xerîb Hiso destpêkê axivî û îşaret bi vîna berxwedêrên 14`ê Tîrmehê kir û got: "Mehmet Xeyrî Durmuş, Kemal Pîr, Alî Çîçek û Akîf Yilmaz 1982`yan di girtîgeha Amedê de li dijî zilma dewleta Tirk dest bi grava birçîbûnê kir û li ber xwe da. Lê dîsa jî ev grev rastî gelek hewldanên tunekirinê hat, ji wan derbeya 12`ê Îlona 1980`ê."

Xerîb Hiso diyar kir ku berxwedana 14’ê Tîrmehê ya di girtîgeha Amedê de serkeftineke mezin bû û wiha dewam kir: "Cara yekemîn bû ku dewleta Tirk rastî berxwedaneke wiha tê. Li ser vê em di şexsê şehîdên 14`ê Tîrmehê de hemû şehîdan bi bîr tînin."

NAVÇEYA ŞEDADÊ

Partiya Yekitiya Demokratîk (PYD) li hola Azadî (Huriye) bi beşdariya hemû saziyên sivîl û partiyên siyasî û gel civîneke berfireh li dar xist.

Endamê Meclisa Giştî ya PYD`ê Mistefa Ehmed axivî û îşaret pê kir ku dewleta Tirk a dagirker hîn jî hewl dide xewnên Osmaniyên pêk bîne û nifûsên xwe li herêmên din berfireh bike, her wiha vîna gelê azadîxwaz bişkîne.

Mistefa Ehmed da zanîn ku şoreşa gelê Bakur û Rojhilatê Sûriy bi saya berxwedana hemû şehîdan û hevgirtina pêkhateyan a li hemberî hemû siyasetên hewl da destkeftiyên şehîdan derbe bikin, li dar ket. Ev jî isbat dike ku li dijî tevahiya komployan ew destek in. Di dawiyê de Mistefa Ehmed soza şopandina rêya şehîdan da.

NAVÇEYA HOLÊ

Li navçeya Holê jî şêniyan berxwedana şoreşgerên pêşeng ên tevgera rizgariya Kurdistanê li Hola Giştî ya civînan a navçeyê bi bîr anîn.

Di civînê de endamê rêveber ê PYD’ê Emar Mûsa axivî û piştrast kir ku berxwedana Girtîgeha Amedê bandoreke mezin li siyaseta dewleta Tirk kir û got: “Wekî ku berxwedana şoreşgerên Kurd li Girtîgeha Amedê li dijî faşîzmê bi serket, dê berxwedana pêkhateyên Bakur û Rojhilatê Sûriyê li dijî dagirkeriya Tirk jî biser bikeve.”

Di dawiya civînê de sînevîzyonek li ser Berxwedana 14`ê Tîrmehê hat pêşandan.

Li taxa Xiwêran û Kampa Waşûkanî yên Hesekê jî civînên bi heman rengî hatin lidarxistin.

KANTONA QAMIŞLO

Li hola Efrîn a li rojhilatê bajarê Qamişloyê jî civînek hat lidarxistin, nûnerên saziyên sivîl, partiyên siyasî û girseya gel beşdar bûn.

Di civînê de hevseroka Tevgera Civaka Demokratîk (TEV-DEM) Rûken Ehmed şehîdên 14`ê Tîrmehê bi bîr anîn û got: “Di kesayeta şehîdên Berxwedana 14`ê Tîrmehê de em hemû şehîdên azadiyê bi bîr tînin.”

Rûken Ehmed tekez kir ku berxwedana Alî Çîçek, Kemal Pîr, Hayrî Durmuş û Akîf Yilmaz dest pê kiriye, heta roja me ya îro didome û bi hezaran têkoşer li dijî faşîzmê li ser şopa wan dengê azadiyê bilind dikin.

Rûken Ehmed her wiha bal kişand ser gefên dewleta Tirk a dagirker û got ev gef li dijî hemû pêkhateyên herêmê ne û divê gel li hemberî êrişên dijmin amade be.

Li rojavayê bajarê Qamişlo jî li Navenda Mihemed Şêxo ya Çand û Hunerê bi amadebûna bi dehan malbatên şehîdan û endamên saziyên sivîl û partiyên siyasî, civînek hat lidarxistin.

Endamê PYD’ê Sabir Mihemed di civînê de axivî û bang li beşdaran kir ku li ser xeta şehîdên 14`ê Tîrmehê bimeşin û li hemberî gef û êrişên dagirkeriya Tirk bisekinin.

Sabir bal kêşa ser girîngiya hevgirtina gelên herêmê li hemberî êrişên dewleta Tirk kri û got: “Divê hemû pêkhateyên civaka Bakur û Rojhilatê Sûriyê ji bîr nekin ku di oxira azadî û yekitiya gelan de me bedelên giranbiha dan.”

Sabir diyar kir ku divê li hemberî fedakariyên şehîdan û yên rêber Abdullah Ocalan xwe berpirsyar bibînin û got: “Bi hezaran girtî û şehîdan ji bo demokrasî û jiyana azad de cane xwe feda kir. Rêber Ocalan jî zêdetirî 20 sal in di Girtîgeha Îmraliyê de ji bo doza kurdî tê dikoşe.”

NAVÇEYA AMÛDÊ

Bi sedan şêniyên navçeya Amûdê, nûnerên partiyên siyasî û sivîl beşdarî civîna ku li Navenda Çandê ya navçeyê hate lidarxistin, bûn. Hola civînê bi wêneyên şehîdên Berxwedana 14`ê Tîrmehê û wêneyên rêber Abdullah Ocalan hat xemilandin.

Di civînê de li ser Berxwedana 14`ê Tîrmehê sînevîzyonek hat nîşandan. Piştre endamê Partiya Yektiiya Demokratîk (PYD) a navçeyê Seîd Sîpan axivî û şehîdên Berxwedana 14`ê Tîrmehê û hemû şehîdên Kurdistanê bi bîr anîn.

Seîd Sîpan diyar kir ku divê têkoşîn û berxwedana li ser şopa şehîdên 14`ê Tîrmehê bê mezinkirin.

ÇILAXA

Bi dehan şênî li navenda çandê ya herêma Înaşê ya başûrê rojavayê Çilaxa şehîdên Berxwedana 14'ê Tîrmehê bi bîr anîn. Navend bi wêneyên 4 şehîdan hate xemilandin.

Di civînê de endama rêveber a Meclisa Malbatên Şehîdan a Çilaxa Axîn Koçer axivî, di kesayeta şehîdên Girtîgeha Amedê Kemal Pîr, Mihmet Xeyrî Dormûş, Alî Çîçek û Akif Yilmaz de tevahî şehîdên Tevgera Azadiya Kurdistanê bi bîr anîn.

Axîn Koçer îşaret bi Berxwedana 14’ê Tîrmeha 1982’yan kir û got ew berxwedan bi pêşengtiya têkoşeran pêk hat û li dijî zulm û faşîsta Tirk û siyaseta wê ya înkarkirina çand, siyaset û hebûna kurdan destanên lehengiyê nivîsandin.

Endama rêveber a Meclisa Malbatên Şehîdan a Çilaxa Axîn Koçer da zanîn ku ew ê li ser şopa şehîdan heta pêkanîna hêvî û serkeftinê bimeşin.

GIRKÊ LEGÊ

Têkildarî heman mijarê, pêkhateyên Girê Legê şehîdên rojiya mirinê ya Berxwedana Amedê ya 14'ê Tîrmehê Amedê li Navenda Aram Dîgran a Çand û Hunerê bi bîr anîn.

Di civînê de Hevserokê Desteya Hundirîn a Rêveberiya Xweseriya Demokratîk a Herêma Cizîrê Kenan Berekat axivî û got: "Gelên herêmê û gelê Kurd li tevahî cîhanê li ser rêça şehîdan dimeşin û diruşma 'Berxwedan Jiyan e' ku şehîd Kemal Pîr û hevrêyên wê di girtîgeha Amedê de li dijî faşîsta Tirk û siyasetên wê yên li dijî gelê Kurd meşandine, pêk tînin."

Berekat da zanîn ku Berxwedana 14’ê Tîrmehê bû sembola helwest rûmet û mirovahiyê, ji ber ku wan rêya berxwedan û şehadetê hilbijartin û hevrêyên rêber Ocalan û gerîlayên PKK’ê bûn ku li dijî dewleta Tirk a dagirker li tevahî Kurdistanê li ber xwe didin da ku gelê Kurd azad bikin.

Kenan Berekat diyar kir ku berxwedana gerîla, şoreşa Bakur û Rojhilatê Sûriyê û serkeftinên bi dest ketine bi saya Berxwedana 14’ê Tîrmehê bûn û destnîşan kir ku divê hemû bi ruhê berxwedanê ve girêdayî bin ku dewleta Tirk a faşîst têk bibin û serkeftinê ragihînin.

TIL BIRAK

Bi vê boneyê Meclisa Navçeya Til Birakê bi beşdariya bi dehan şêniyên sînevîzyonek li ser Berxwedana Girtîgehan li gelek bajarokên navçeyê pêşandan.

Der barê wê yekê de, endama rêveber a Meclisa Navçeya Til Birakê Leyla Zexîn wiha got: "Di vê roja dîrokî ya 14’ê Tîrmehê de roja Berxwedana Girtîgehan, şehîdên me mînakên lehengane di rojiya mirinê de raber kirin. Em vê rojê li navçeyê bi pêşandana sînevîzyonekê bi bîr tînin. Dê li gelek cihên din ên navçeyê sînevîzyon werin pêşandan, ji bajarokê Esêbix, Til Hemdî bigire heta bi bajarokê Simêhan ê rojavayê navçeyê."

(fr)

ANHA