Tirkiye bûye welatê kujerên jinan- Rauf KARAKOÇAN

Li gorî bîlançoya meha borî li Tirkiyê 31 jin hatin qetilkirin. Ev ne tenê hejmar in. Nîşaneyeke sosyolojiya civakê ye. Ew wêneyê krîmînal ê desthilatê ye. Kuştina nasnameya jinan e, kesayeta wan e. Manîfestoya polîtîkaya dewletê, sîstema dadgeriyê, hiqûq û têgihiştina edaletê ye. Kuştina jinekê bi destê mêrekî kujer, nîşaneya terora dîktatorê faşîst a li nava civakê ye.

Nûçeyên kuştina jinan hema hema her roj dikevin ser ajansan û êdî bûye tiştekî asayî. Di civakekê de ku vê yekê normal dibîne, kuştina jinan jî êdî nabe nûçe. Sedema bingehîn a vê yekê jî ji ber zîhniyeta partiya desthilatdar e. Di bin desthilata zîhniyetekê de ku jinan dike kole, ji bilî îtaetê tiştek li para jinan nakeve. Mafên jinan, dema ku behsa azadiya jinan tê kirin, mijareke wiha ye ku hewceyî pê heye ku ji çareseriya zîhniyetê dest pê bike. Mafên hiqûqî yên ku bi Peymana Stenbolê bi dest bixin, ne pêkan e ku azadiya jinan a bi temamî pêk bîne. Ji ber ku desthilata heyî ya vê dewletê, bloka faşîst a AKP-MHP'ê gelekî bi kirin û gihandina sûc û sûcdaran radibe. Civaka ku çêdike, civakeke antî demokratîk e. Mêrê bindest ê di nava civakeke bi vî rengî de hatiye afirandin, bi serdestiya li ser jinan hewl dide xwe îspat bike.

Mêrên ku bindest bûye, bûne kole, ji aliyê dewletê ve hatine tepeserkirin, mêrên têkçûyî ne. Qada serdestiya li ser jinan ji bo tîpolojiyeke bi vî rengî ya mêran re vekirine. Ev qada ku bi polîtîkayên dewletê vebû, helbet dê tundiya mêran biafirîne.  Ev tercîheke bi hişmendî ye. Di vê serdema desthilatê de cînayetên jinan derketine asta herî jor. Qanûn kujeran diparêzin. Di belavbûna bûyerên tecawizê û îstîsmarkirina zarokan de, ji ber ku cezayên mîna ‘tevgerên baş’, ‘şîroveyên hiqûqî yên bi dilxwazî’ hene, sûcdaran zêdetir teşwîq dike.

Sedema bingehîn a ku Tirkiye di qetilkirina jinan de bûye welatekî nimûneyî, divê di zîhniyeta desthilata heyî de were dîtin. Çawa ku DAIŞ jinan mehkûmî çarşefa reş dike, hikumeta AKP'ê jî tiştekî heman dike. DAIŞ bi aşkerayî dike, lê AKP bi dizî dike. Cudahiya yekane rêbaz e, lê formul heman e. Jinên kirine kole, mêrên kolekirî ne û dawiya dawîn jî civak e ku tê kolekirin. Civaka îtaatkar, civaka herî baş e ku wek civaka herî maqûl tê birêvebirin. Wateya sosyolojîk û polîtîk a bindestkirina jinan ev e. Desthilata faşîst hewl dide bi komkujiyên jinan civakên ji bo birêvebirinê guncaw biafirîne û desthilatdariya xwe bidomîne.

Rizgariya jinan bi Têkoşîna Azadiyê ya Kurd re pozîsyonên girîng bi dest xistine. Rastiya ku ji bo jinên cîhanê deskeftiyên ku bibin îlham bi dest xistine, ji ber analîza baş a pergala mêrserwer e. Li ser vê bingehê artêşa jinan çêbû. Birêxistinbûna têkoşîna jinan li ser bingeha artêşbûyînê hem li dijî mêran hem jî li dijî dewletê, ji ber rastiya di nava şert û mercên Kurdistanê de pêk hat. Dema ku serok Apo dibêje “artêşbûyîna jinan xeyala min a herî baş e” balê dikêşe ser bê ka dijminahiya jinan xeletiyeke çi qas kûr û kûr e. Ji ber ku demeke dirêj pêşbîniya wê kiribû ku azadiya jinan pêwîstî bi artêşbûnê heye. Rastiya ku hêza gerîlayên jin berxwedana herî mezin a dîrokî li dijî dijmin pêk anî, îspata herî şênber e bê ka divê fikra rizgariya jinan çawa be. Li hember mêran û bi taybetî jî li hember dewletê azadiya jinan bi awayekî din nikare pêk were.

Gotina 'Em ê bê deng nebin, em ê kêm nebin' bê guman helwestên hêja ne, lê belê divê rastiya dijmin jî bê dîtin. Mixabin, pêşî cînayetên jinan ên rojane nayê girtin. Civak li hember wan bê bertek dimîneû ev jî rewşa civakê nîşan dide. Di nava civakeke bi vî rengî de ewlehiya jinan tune ye. Tişta ku dewlet dixwaze tam jî ev e. Heta ku armanca jinan bi awayekî radîkal çarenûsa xwe biguherînin û serî li rêbazên radîkaltir bidin, kuştina jinan bi tenê bi gotina "Peymana Stenbolê me zindî dihêle" nikare bê astengkirin. Heta ku dîktatorekî mîna Erdogan desthilatdar be, dê qetilkirina jinan bidome. Qanûn jinan naparêzin. Wekheviya jin û mêran di haweynê desthilata faşîst de nîn e.

Yekane rêya rizgarbûna ji zîhniyet û kiryarên desthilaa faşîst a ku Tirkiye veguherandiye bihuşta kujerên jinan, bi rêxistinbûna jinan dibe. Ji bo rizgariya jinan têkoşîna çekdarî neçar e. Azadiya jinan tenê bi têkoşîna jinan pêkan e.   Gelek dersên dîrokî hene ku ji tevgera jinên Kurd bên derxistin. Nirxandinên serok Apo yên li ser azadiya jinan, sîstema desthilatdar a 5 hezar salî, analîzên li ser dewlet, çîn û desthilatê heta neyên fehmkirin, encamek bi dest nakeve.

Divê jin ji cihê ku lê têk çûne, bi ser bikevin. Şefê faşîst ê AKP'ê li xwe mikur hat ku divê çi bibe û got "Eger em vê carê têk biçin, em ê xirab têk biçin." Barekî mezin dikeve ser milê jinan. Birêxistinbûn û hevgirtina jinan, têkoşîna wan a azadiyê, gelekî Peymana Stenbolê encamgir e. Ew roj îro ye. Roj ew roj e ku li ser şopa hevala Zîlan em desthilata faşîst hilweşînin.

Bi wesîleya salvegera şehadeta hevala Zîlan em hemû hevrêyên jin ên şehîd bi rêzdarî û minetdarî bi bîr tînin.