​​​​​​​131 çalakvanên navneteweyî li dijî bikaranîna çekên kîmyewî nameyek weşand

131 akademîsyen, çalakvan, sendîkavan, nûnerên civaka sivîl û siyasetmedarên ji Rojhilata Navîn, Ewropa, Afrîka, Kanada û Amerîkayê ji OPCW’ê, hikumeta dewleta Tirk, hikumeta Başûrê Kurdistanê û hikumetên pêwendîdar re nameyeke vekirî nivîsand.

Di nameyê de wiha tê gotin:

“Bi boneya 30’ê Mijdarê Roja Bîranîna Hemû Qurbaniyên Şerê Kîmyewî, em bi fikarên mezin têkildarî bikaranîna çekên qedexekirî bi destê artêşa Tirkiyê di operasyonên xwe yên leşkerî yên berdewam de li dijî Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) dinivîsin. Her wiha em di demeke wisa de dinivîsin ku dewleta Tirk careke din sivîlên li hundirê Sûriyê dike hedef û ji bo êrişeke din a bejahî seferber dibe.

Di 18’ê cotmehê de, medyaya herêmî dîmen belav kirin ku bandorên çekên kîmyewî li ser 2 gerîlayên PKK’ê nîşan didin. Her du jî di nav komeke 17 gerîlayan de bûn ku di encama êrişên kîmyewî yên di meha borî de jiyana xwe ji dest dan.

Beriya ew dîmen werin weşandin, raporek ji hêla NGO ya Bijîşkên Navneteweyî ji bo Pêşîlêgirtina Şerê Nukleer (IPPNW) ve meha borî hate weşandin ku tê de îdîayên din ên bikaranîna çekên kîmyewî yên dewleta Tirk lêkolîn kirin û li gorî encamên wê banga lêkolîneke navneteweyî kirin.

Di sala 2021’an de, çavdêrên mafên mirovan û medyayên heremî herî kêm carekê zerara sivîlan ji ber ihtîmala bikaranîna çekên kîmyewî yên Tirkiyê ragihandine. Nivîskarên rapora IPPNW’ê hewl da bi sivîlên zirarê dîtin re hevdîtinê bikin, lê ji aliyê Hikumeta Herêma Kurdistanê ve hatin astengkirin.

Em têgihîştin ku OPCW tenê dema ku daxwazek ji aliyê dewletekê ve were kirin dikare îdiayên bikaranîna çekên kîmyewî lêkolîn bike.

Lê li gorî me ev mekanîzmayên heyî rastiya şerê di dema îro de pêşwazî nakin. Gelên bêdewlet û aktorên siyasî û leşkerî yên ne dewletî bi kûrahî di nav nakokiyên nûjen de ne.

Her wiha rejîmên otokrat dengê kesan bifetisînin ku dixwazin hesab ji hikûmetê xwe bipirsin ji ber kiriyarên wan di şer de. Ev herdu şert li vir giringin. Gelê Kurd ne xwedî dewletekin ku bikare dengê xwe ji bo wan rake. Ew di bin rejîmên zordar dijîn kû hevalbendên wan ê hêzdar ên li Rojava hene - wek nimûne, Tirkiye ji hêla hevalbendên xwe yên NATO ve tê piştgirî kirin ruxmî îspatên berdewam ên binpêkirinên giran ên mafên mirovan hene.

Ev tê wê maneyê ku, her çendî ku Kurd bi awayekî zêdetir ji ber statûya xwe ya kêmnetewî û bindest rastî tawanên şer û binpêkirina hiqûqa navneteweyî tên û di heman demê de derfetên wan da ku bigihîjin mekanîzmayên dadweriyê yên ku ji sûcdaran hesab bixwazin kêmin.

Ji bo ku qanûnên mafên mirovan û qanûnên şer bibandor bin, divê bi awayekî gerdûnî be û dûrî fikrên siyasî werin sepandin. Divê gelek rê hebin ku îdiayên bawerbar ên binpêkirina mafên mirovan û binpêkirina qanûnên şer ji hêla saziyên navneteweyî yên bêalî ve werin lêkolîn kirin - bi taybetî binpêkirinên giran ên mîna karanîna çekên qedexe.

Wekî din, divê ku ev lêkolîn ne tenê bi dîrokê re bêne ser ziman. Divê edalet û hesabpirsîna kesên ku qanûnên navneteweyî binpê dikin were pêkanîn û her weha çareserîyên siyasî yên mayînde armanc bike.

Ji bo wê mebestê em kesên ku li jêr îmze kirin van pêşniyaran dikin:

Ji OPCW’ê re:

• Guhertina mekanîzmayên lêpirsînê da ku bikaranîna çekên kîmyewî yên îdiakirî bigihîjin dadweriyê û berpirsiyariyê.
• Lêkolîn li ser îdiayên ku dibêjin Tirkiyê çekên kîmyayî li Başûrê Kurdistana bikar ani werin kirin.

Ji dewleta Tirk re:

• Bidawîkirina hemû çalakiyên leşkerî li Iraqê û Sûriyê.
• Bi lêkolînên herêmî û navneteweyî yên li ser bikaranîna çekên kîmyayî yên îdiakirî, sûcên şer û binpêkirinên mafên mirovan hevkariyê bikin û eger binpêkirin hatin dîtin ji berpirsyaran hesab bipirsin.
• Ji bo çareseriya pirsgirêka Kurd bi rêyên siyasî vegere muzakereyên aştiyê yên bi PKK’ê re.

Ji Hikumeta Herêma Kurdistanê re:

• Destûrê bide lêkolînerên navneteweyî ku bi tevahî derbasî herêm û civakên bandorbûyî bibin da ku diyar bikin ka Tirkiyê di operasyonên xwe yên leşkerî de çekên kîmyewî bikar aniye yan na.

Ji hikumetên pêwendîdar re:

• Bi rêya mekanîzmaya heyî ya OPCW daxwaza lêkolînê li ser bikaranîna çekên kîmyayî yên Tirkiyê bikin.
• Firotina çekan û alîkariya ewlehiyê ya ji bo Tirkiyê bi dawî bikin.
• Zextê li Tirkiyê bikin da ku operasyonên leşkerî yên li ser sînor li Iraq û Sûriyê bi dawî bike.
• Piştgirî û alîkarî ji bo vegerandina danûstandinên aştîyê yên di navbera Tirkîyê û PKKê de ji bo çareserkirina pirsgirêka Kurd bi rêyên sîyasî.

30 Mijdar 2022”

ÎMZE

1. Souad Abdelrahman, Serokê Komeleya Jinên Filistîn – Filistîn
2. Dr. Goran Abdullah – Skotlandiya
3. Ismet Agirman, Çalakvanê Kurd – Brîtanya
4. Prof Dr Tayseer A. Alousi, Sekreterê Giştî yê Meclisa Erebî ya Piştgiriya Pirsgirêka Kurd û Serokê Çavdêriya Mafên Mirovan a Sumeriyan - Hollanda
5. Dr Maha Al-Sakban, Endamê revebrî a Navenda Mafên Mirovan a Jin - Iraq
6. Mick Antoniw MS, Endamê Hilbijartina Senedd, Koma Kedê ya Welsh, Şêwirmendê Giştî û Wezîrê Destûra Bingehîn - Wales
7. Chiara Aquino, Zanîngeha Edinburgh - Scotland
8. Benedetta Argentieri, Rojnamevan û derhêner – Îtalya
9. Rezgar Bahary, Rojnamevan – Brîtanya
10. Naamat Bedrdine,Siyasetmedar û nivîskar - Libnan
11. Walden Bello,Profesorê Civaknasiyê yê Navneteweyî, SUNY Binghamton, û wergirê Xelata Jiyana Rast (ango Xelata Nobelê ya Alternatîf) di 2003 de - USA
12. Janet Biehl, Zanyarê serbixwe, nivîskar, hunermend - USA
13. Jonathan Bloch, Niviskar Brîtanya
14. Baroness Christine Blower, House of Lords - Brîtanya
15. Debbie Bookchin, Rojnamevan û niviskar - DYA
16. Prof Bill Bowring, Dibistana Hiqûqê, Birkbeck College, Zanîngeha London - Brîtanya
17. Jane Byrne, Mamostê – Brîtanya
18. Robert Caldwell, Alîkarê Profesorê Lêkolînên Xwecihî, Zanîngeha Buffalo - DYA
19. Kampanyaya Li Dijî Cîmînalîzekirina Civakan (CAMPACC) – Brîtanya
20. CND (Kampanya ji bo Bêçekkirina Nukleerî) - Brîtanya
21. Margaret Cerullo, Zanîngeha Hampshire - DYA
22. Maggie Cook, Endamê UNISON NEC - Brîtanya
23. Mary Davis FRSA, Zanîngeha Royal Holloway a London - Brîtanya
24. Înîsyatîva Kurdistan Biparêze - Brîtanya
25. Mary Dibis, Mousawat Ji Bo Jin - Libnan
26. Penelope Dimond, Nivîskar û lîstîkvan- Brîtanya
27. Gorka Elejabarrieta Diaz, Senatorê Baskî, Rêveberê Beşa Têkiliyên Navneteweyî ya EH Bildu - Welatê Bask
28. Komîteya Rêveber a Federal a Yekîtiya Jin Courage - Almanya
29. Silvia Federici, Nivîskar û Profesor Emerîta Zanistên Civakî, Zanîngeha Hofstra - DYA
30. Andrew Feinstein , Rêvebirê Vekolînên Cîhanê yên Shadow - Brîtanya
31. Dr Phil Frampton, Nivîskar- Btîtanya
32. Partiya Sosyalîst a Azadî - Beşa Avusturalya
33. Partiya Sosyalîst a Azadî - Beşa DYE
34. Andreas Gavrielidis, Hevgirtina Yewnanî-Kurdî
35. Lindsey German, Convenor Koalîsyona Şer Rawestîne - Brîtanya
36. Selay Ghaffar, Çalakvanê mafên Jin ji Afxansitan ku hatiye sûrgûn kirin
37. Prof Barry Gills, Endamê Akademiya Cîhanî ya Huner û Zanistê - Brîtanya
38. Dr Sarah Glynn, Nivîskar- Fransa
39. Mustafa Gorer, Çalakvanê Kurd - Brîtanya
40. Kirmanj Gundi, KHRO (Çavdêrê Mafên Mirovan a Kurdistanê) - Brîtanya
41. Prof Michael Gunter, Sekreterê Giştî ya Komîsyona Sivîl a Tirkiyeyê ya YE  (EUTCC) - DYA
42. Rahila Gupta, Reveberiya Southall Black Sisters - Brîtanya
43. Kazhal Hamarashid, Endamê Reveber a Navenda Civaka Kurd a Toronto – Kanada
44. Niaz Hamdi, KHRO (Çavdêrê Mafên Mirovan a Kurdistanê)) - Brîtanya
45. John Hendy QC, Parêzer - Brîtanya
46. Nick Hildyard, Şîrovekarê Siyasî- Brîtanya
47. Ava Homa, Nivîskar, Rojnamevan û Çalakvan – Kanada/ DYA
48. Srecko Horvat, Damezrînerê DiEM25 & Progressive International
49. Dr Stephen Hunt, Torê Ekolojî a PiK – Brîtanya
50. John Hunt, Rojnamevan - Brîtanya
51. Alia Hussein, Komiteya Kar û Barên jin a Federasyona Giştî a Sendîqayên Iraqê – Iraq
52. Lord Hylton, House of Lords - Brîtanya
53. Serif Isildag, Rojnamevan - Brîtanya
54. Ruken Isik, Zaningeha Amerika - DYA
55. Dafydd Iwan, Serokê berê ya Plaid Crymru – Wales
56. Jîn Komeleya Jinan - Libnan
57. Ramsey Kanaan, Weşanger, PM Ragihandin- Brîtanya
58. James Kelman, Niviskar – Skotlandiya
59. Gulay Kilicaslan, Desteya Lekolînên Hiquq û Zagonş Zanîngeha Carleton – Kanada
60. Nida Kirmani, Women Democratic Front, Partiya Haqooq-e-Khalq – Pakistan
61. Nimat Koko Hamad, Lêkolînerê û pisporê zanista zayendî - Sûdan
62. Kongra Star – Tevgera jin a li Bakûr û Rojhilatê Sûriyê
63. Claudia Korol, Damezrînerê Kolektîfa Perwerdehiya Gel Pañuelos en Rebeldía, Feministas de Abya Yala - Arjantîn
64. Balazs Kovacs, Pisporê perwerde - Brîtanya
65. Şeyda Kurt, Rojnamevan û Nivîskar – Almanya
66. Coni Ledesma, Yekbûna Navnetewî a Jinan (IWA) Europe - Hollanda
67. Dr Anjila Al-Maamari, Navenda Lêkolînên Stratejîk a Piştgiriya Jin û Zarokan - Yemen
68. Aonghas MacNeacail, Helbestvanê galî yê skotî - Skotlandiya
69. Fazela Mahomed, Grûpa Çalakiyan a Mafên Mirovan a Kurd – Başûrê Afrîka
70. Saleh Mamon, Kampanyaya Li Dijî Cîmînalîzekirina Civakan (CAMPACC) - Brîtanya
71. Dr Carol Mann, Dîrektore Jin di Şer (Women in War) - Fransa
72. Mike Mansfield QC, Parêzer- Brîtanya
73. Dr Thomas Jeffrey Miley, Zanîngeha Cambridge - Brîtanya
74. Zahraa Mohamad, Rojnamevan - Libnan
75. Francie Molloy, Parlamena Mid Ulster - Îrelanda
76. David Morgan, Rojnamevan - Brîtanya
77. Baroness Jones of Moulsecoomb, Endamê Partiya Kesk a House of Lords - Brîtanya
78. Maryam Namazie, Çalakvanê Mafên Mirovan û Şîrovekar - Britanya
79. Dr Marie Nassif-Debs, Serokê Komaleya Wekhevî-Wardah Boutros - Libnan
80. Doug Nicholls, Sekreterê Giştî, Federasyona Giştî a Sendîqêyan- Brîtanya
81. Margaret Owen, O.B.E., Serokê Jinên Bî ji bo Aşitî bi rêya Demokrasî (Widows for Peace through Democracy) - Brîtanya
82. Prof Felix Padel, Zanîngeha Sussex - Brîtanya
83. Sarah Parker, Anti-Capitalist Resistance - Brîtanya
84. Partiya Demokrat a Sosyalîst a Welatparêz (PPDS) - Tunis
85. Kampanya Aşitî li Kurdistanê – Brîtanya
86. Maxine Peake, Actress - UK
87. Rosalind Petchesky, Zanîngeha New York – DYA
88. Dr Thomas Phillips, Mamosteyê Hiqûq li ZanîngehaLiverpool John Moore - Brîtanya
89. Elenora Gea Piccardi, Zaningeha Coimbra - Îtalya
90. Ulisse Pizzi, Geologist, Şêwirmendiya endezyariya Brîtanya - Brîtanya
91. Dr Anni Pues, Parêzerê mafên mirovan ên navneteweyî- Brîtanya
92. Radical Women – DYA
93. Radical Women - Australia
94. Bill Ramsay, Serokê berê ya Enstîtuya Perwerdehiyê ya Skotlandê û Serokê Partiya Neteweyî ya Skotlandê – Skotlandiya

95. Ismat Raza Shahjahan, Serokê Women Democratic Front - Pakistan
96. Trevor Rayne, Fight Racism! Fight Imperialism! - Brîtanya
97. Rêxistina Pêwendiyan Jinên Kurd (REPAK) - Başûrê Kurdistan
98. Gawriyah Riyah Cude, Forûma Senîqayên Jin - Iraq
99. Dimitri Roussopoulos, Nirîskar, Edîtor û Çalakvanê Siyasî – Kanada
100. Nighat Said Khan, Women Democratic Front, Forûma Jin a Çalakîyan WAF - Pakistan
101. Dr. Michael Schiffmann, Zanîngeha Heidelberg - Almanya
102. Paul Scholey, Morrish Solicitors - Brîtanya
103. Bert Schouwenburg, Şewirmendê Sendîqeyên Navnetewî – Brîtanya
104. Chris Scurfield, Çalakvanê Siyasî - Brîtanya
105. Stephen Smellie, Cîgirê Civîna UNISON Scotland û endamê NEC - Skotland
106. Geoff Shears, Cîgirê Serokê Navenda Xebat û Lêkolînên Civakî (CLASS) - Brîtanya
107. Tony Shephard, Hûnermend - Brîtanya
108. Tony Simpson, Waqfa Aşîtî a Bertrand Russell - Brîtanya
109. Radha D'Souza, Profesorê Hiqûq li Zanîngeha Westminster - Brîtanya
110. Oskar Spong, Operator - Brîtanya
111. Chris Stephens MP, Glasgow South West - Skotlandiya
112. Steve Sweeney, Edîtorê Navneteweyî, Morning Star - Brîtanya
113. Tooba Syed, Women Democratic Front - Pakistan
114. Greta Sykes, Nivîskar û hunermend - Brîtanya
115. Tim Symonds, Niviskar - Brîtanya
116. Joly Talukder, Sekreterê Giştî yê Navenda Sendîkaya Karkerên Cilûbergên Bangladeşê - Bangladeş
117. Latifa Taamalah Komîteya Jin - Tunis
118. Shavanah Taj, Sekreterê Giştî yê Wales TUC - Wales
119. Lisa-Marie Taylor, Reveberiyê FiLiA - Brîtanya
120. Saadia Toor, Women Democratic Front - Pakistan
121. Tom Unterrainer, Waqfa Aşitî a Bertrand Russell - Brîtanya
122. Prof Abbas Vali, Profesorê Teoriya Civakî û Siyasî ya Nûjen – Brîtanya
123. Dr Federico Venturini, Zanîngeha Udine - Îtalya
124. Andy Walsh, Serokê Navenda Hiqûqê ya Greater Manchester - Brîtanya
125. Julie Ward, Parlamenterê berê - Brîtanya
126. Arthur West, Sekreterê Meclîsa Sendîkaya Karkerên Loudon û Kilmarnock  - Skotland
127. Prof. Kariane Westrheim, Serokê Komîsyona Sivîl a Tirkiyeyê ya YE (EUTCC) - Norwêc
128. Alex Wilson, Xwendekarê PhD li Zanîngeha York li Toronto, Ontario - Kanada
129. Dr Fiona Woods, Mamoste, Zanîngeha Teknolojiyê Shannon - Îrlanda
130. Paula Yacoubian, Endamê parlamento – Libnan
131. Rosy Zúñiga, Meclîsa Lêkolîn a Gelên Latîn Amerîka û Karîbîya – Meksîka