Rewşa ava Firatê...bi wêne

Nûçegihanên me di 11 mehan de bi dîmen û wêneyan kêmbûna ava çemên Sûriyê belge kirin.

Di wêneyan de ku li heman deverê li nêzî bendava Rojava (Tişrînê) di dîrokên cuda de hatine kişandin (Kanûna 2019`an û Cotmeha 2021`an), ferqekeke mezin xuya dibe ku îsal ava Firatê pir kêm bûye.

Endamê Rêveberiya Bendava Rojava Mistefa Ebdurehman ji ajansa me re axivî û daxuyand ku miqdara para Sûriyê ji ava çemê Firatê, ji Çileya îsal ve nehatiye guhartin.

Ajansa Fezayê ya Ewropayê Tebaxa derbasbûyî wêneyek bi rêya peykê kişandibû û ew wêne belav kir. Tê de asta kêmbûna ava Firatê diyar dibe.

Li gorî gelek komîte û desteyên çandiyê yên li herêmên cuda, ava Firatê li Sûriyê derdora 900 hezar hektar zevî av dide. Jê yên herî girîng genim e, bostan û darên mêwan. Lê ji havîna 2020`an ve 400 hezar hektar bê av maye.

Di demekê de ku ambargo li ser aboriya Bakur û Rojhilatê Sûriyê heye, kêmbûna rêjeya ava Firatê bandoreke neyînî li berhemên herêmê dike, ji ber ku gelê herêmê pê debara xwe dike.

Bi sedan gundên Bakur û Rojhilatê Sûriyê li kêleka beravên Firatê ne û rewşa wan ji ber qutkirina avê ji aliyê dewleta Tirk ve, kambax e.

Di demekê de ku ava Firatê kêm bûye û baran li Sûriyê nebariye, ziwabûn gefan li jiyana bi milyonan sivîlan dixwe û wan ji ava vexwarinê, xwarin û enerjiyê bê par dihêle.

Çavdêran diyar kir ku dewleta Tirk a dagirker di çarçoveya koçberkirina niştecihên herêmê û valakirina wê de, van kiryaran pêk tîne. Ji lew re avê wek çekekê bi kar tîne û bi rêya MÎT`ê şerê taybet dide meşandin û rojane herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyê bi çekên giran û balafirên bêmirov dike hedef.

Li gorî peymana di navbera Enqere, Şam û Bexdayê de ya sala 1987`an, salane para Sûriyê ji ava Firatê 6 milyar û 627 hezar metrekab e, para Iraqê jî 9 milyar û 106 hezar metrekab e û para Tirkiyê jî 15 milyar û 700 hezar metrekab e, lê dewleta Tirk vê lihevkirinê binpê dike.

(eh)

ANHA