‘Di civîna dawîn a li Îmraliyê de rojeva Abdullah Ocalan bi tenê Rojava bû’

Ji parêzerên Buroya Hiqûqê ya Sedsalê Faik Ozgur Erol ku endamê Heyeta Îmraliyê ye, bersiv da pirsên Ajansa Mezopotamyayê yên têkildarî civîna ku di 17’ê Çileyê de bi Rêber Abdullah Ocalan re pêk anî. Faik Ozgur Erol diyar kir ku Rêber Abdullah Ocalan balê dikişîne ser bidawîkirina pêvajoya kûrbûna pevçûnê ya li Sûriyeyê û afirandina hawîrdoreke ku muzakereyan tê de dest pê bike.

Gelo Abdullah Ocalan di civîna dawîn de behsa êrişên li ser Helebê û bajarên Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê kir? Wî êriş çawa nirxandin?

Dema ku di 17’ê Çileyê de me bi birêz Ocalan re hevdîtin dikir, rewşa şer a li Sûriyeyê hê negihaştibû vê qonaxê. Piştî Şexmeqsûdê berê xwe dabûn herêma Dêr Hafirê û biryara vekişîna hêzên QSD'ê ji vê herêmê hebû. Birêz Ocalan ji destpêkê heta dawiya civînê, tengezariya van pevçûnan kişand û da hîskirin. Wî nexwest li ser tiştekî din biaxive yan jî li tiştekî din guhdarî bike. Hemû nirxandin û hewldana wî ew bû ku şerê li Sûriyeyê bi dawî bibe û bigihêje aramiyekê da ku tê de muzakere dest pê bikin.

Wî pêşbîn kir ku ev êriş dê nesekinin, ew ê berfireh bibin û tevahiya Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê bikin armanc. Hewldana wî ew bû ku pêşî li vê bigire. Wî hişyarî da ku rewşeke wiha dê ne tenê Kurdan bike armanc, lê dê dijminatiya di navbera gelan de jî zêde bike. Rêvebirina Rojhilata Navîn bi birîndarhiştina Kurdan, polîtîkayeke parçe bike û serwer bibe ya du sed salî ye. Wî got ev xeletiyek e, xefikek ku 100 salan, 200 salan xwe dubare dike. Wî êrişên ku ji Şêxmaqsûdê dest pê kirin, wek versiyoneke nû ya 15’ê Sibatê nirxandin. Wî gelek caran got xefikeke nû heye ku dê gelên herêmê bîne hemberî hev. Wî diyar kir ku pêvajoya ku bi Peymana Parîsê dest pê kir, armanc dike ku bakurê Sûriyeyê jî başûrê Sûriyeyê jî veguherîne û aşkera kir ku Golan û Suweyda girtine û beramberî wê ji Ehmed El Şerî re soza navbera Firatê û Dîcleyê dane. Wî got ji bo Tirkiyeyê şaşiyeke dîrokî ye ku vê yekê wek pêvajoyeke li gorî berjewendiya xwe binirxîne.

Modela ku wî ji bo Sûriyeyê bi giştî pêşniyar kir çi bû, nirxandinek li ser vê yekê kir?

Nêzîkatiya Ocalan a li hemberî Sûriye û Rojava, alîgirê Komara Demokratîk a Sûriyeyê û çareseriya demokrasiya herêmî bû. Hemû gotin û kirinên wî di çarçoveya vê perspektîfê de ne. Hem nêzîkatiya Ocalan hem jî ya Rojava tu carî armanc nekiriye ku meseleyê tenê bi kurdîtiyê ve girê bide. Wî helwestek nîşan da ku dê bicihanîna maf û qanûnên hemû Elewî, Tirkmen, Xiristiyan û Ereban misoger bike. Pirsgirêk, hevsengiya serwerî û desthilatdariyê ya di navbera navend û herêman de bû. Ya ku tê pêşniyarkirin modelek e ku navend herêman neçewisîne û herêm jî navendê belav nekin.

Di 16’ê Çileyê de, Şera beriya destpêkirina êrişê biryarnameyek derxist û diyar kir ku ew Kurdan wek welatî qebûl dikin. Mînaka te ya welatîbûnê çi ye? Welatîbûn, berhema peymaneke civakî ye, li ser bingeha wê ye. Pêwîst e ji hêzên ku ji her kesî bîadê dixwazin bipirsin; peymana civakî ya Sûriyeyê çi ye? Dema wî heye ku plan bike ku di salekê de êrişî gelek beşan bike, lê ew dest bi amadekirina destûrê nake. Ka rejîma hiqûqî ya ku Kurd, Tirkmen û Elewî tev lê bibin? Gelo welatîbûna destûrî heye? Cihê ku destûr lê tune be, gelo qanûnîtî û destûrîtî çêdibin?

Dema ku mirov bandora van geşedanan a li ser Kurdan bide ber çavan, ji bo dema pêş çi dikare were gotin?

Me her tim sosyolojiya dîrokî ya yekitiya gelan di dema zêdetirî salekê de rave kir. Ev analîzeke rast bû û dîrokî bû. Lê gelan nasnameyên xwe yên dîrokî, kevneşopî û karakterên ku ew diafirînin jî hene. Kurd kesên ku tên malên wan pêşwazî dikin, her çi dijmin bin jî û wan radestî kesên din nakin. Lê eger hûn bi darê zorê bikevin malên Kurdan, hûn meseleyê dikin meseleya rûmetê. Tu civakeke li Rojhilata Navîn van hesasiyetên hev paşguh nake. Ger wisa be, ev tê wê wateyê ku li wir destwerdaneke biyanî heye.

Divê wateya manewî ya Rojava ya ji bo Kurdan a di 10-15 salên dawîn de rast bê fêmkirin. Aliyê vê wateyê yê hestyarî pir-tebeqeyî ye. Ji ber ku birêz Ocalan bi vê yekê dizanî, ji Şêxmeqsûdê û vir ve bûyerên qewimîn, wek provokasyon nirxandin. Ev jî pêngaveke ji bo têkbirina Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk bû ku xwedî hêza bandora li ser Rojhilata Navîn e. Tê hêvîkirin û pêwîst e ku tu welatên bi Kurdan re dijîn, nebin alîyekî vê provokasyonê. Rêya derketina ji nava provokasyonan, tavilê bi rawestandina pevçûnan û vegera li diyalog û muzakereyeke dadmend pêkan e.