Durzî di salvegera ‘serxwebûnê’ de daketin qadan

Bi boneya salvegera serxwebûna “Dewleta Cebel El Duruz” ku piştî Peymana Sykes-Picot hatibû avakirin, bi dehan Durziyên Siwêdayê li Qada Îstîqlalê hatin gel hev û daxwazên xwe yên siyasî û civakî anîn ziman.

5'ê Nîsanê ji bo Durziyên li Sûriyeyê bi taybetî yên Çiyayê El Ereb (Cebel El Ereb) rojeke dîrokî ye. Piştî Peymana Sykes-Picot (1916) ku herêm dabeş kirin, Durziyên li Sûriyeyê di sala 1921'an de "Dewleta Cebel El Duruz" wek statuyeke serbixwe ava kir. Lê di sala 1936'an de bi Şam û Helebê re di çarçoveya Komara Sûriyeyê de bû yek.

Beşdaran di çalakiyê de diyar kir ku dewleta Durziyan rastî cudakarî û hewldanên domdar ên şikandina îradeyê hatin. Her wiha anîn ziman ku sûcên ku di demên dawîn de li Siwêdayê hatine kirin berdewamiya sûcên berê ne û wekî qirkirina ku nayê efûkirin bi nav kirin.

Beşdaran daxwazên xwe bi daxuyaniyekê anîn ziman: “Divê serxwebûn û dewleteke sekuler û demokratîk ku rêzê li mafên hemû welatiyan digire, di qada navneteweyî de were naskirin.

Divê bi rêya vekirina dosyayên gorên komî, belgekirina kesên winda û revandîyan, şandina komîsyoneke lêkolînê ya navneteweyî ya serbixwe, hesabpirsîna ji hemû kesên ku beşdarî tundiyê bûne an jî teşwîq kirine, edalet pêk were û rastî werin aşkerakirin.

Ji bo parstina rûmeta şêniyan divê herêm werin rizgarkirin û dorpêça li ser gundên Durziyan were rakirin. Divê dergeh werin vekirin şantajên diravî û debarê werin bidawîkirin.

Divê sazî û maf bi rêya belgekirina qurbaniyan û vekirina dozên mafên giştî werin xurtkirin. Aliyên dadwerî û tenduristiyê bi tevahî berpirsyariya vê yekê radikin.

Helwesta neteweyî û avakirina saziyan piştgiriyê dide saziyên neteweyî yên wekî Parêzvanên Nîştimanî, Komîteya Hiqûqî û Ewlekariya Hundirîn. Divê ev sazî ji her îstismarkirina ji bo berjewendiyên teng werin paqijkirin da ku xizmeta gel bikin.”

(bb)