‘Toplumsal Sözleşme ulusal bir anayasa projesidir’

Mevcut siyasi durum ve Suriye’nin demokratik ve çoğulcu temeller üzerinden yeniden inşası için kapsamlı bir ulusal projeye ihtiyaç duyulduğu bir dönemde, Şam iktidarının “anayasa taslağı”na yönelik tepkiler ve eleştiriler de artıyor. Bileşenlerin çoğu, “anayasa taslağı”nın Suriyelilerin taleplerini ve tüm bileşenlerin bir arada olduğu bir ülkeyi inşa etme ihtiyaçları da dahil meşru talepleri karşılamadığını belirtiyor. 

Buna karşın 12 Aralık 2023’te Halkların Demokratik Meclisi tarafından çıkarılan Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Özerk Yönetimi Toplumsal Sözleşmesi, Suriyelilerin taleplerini temsil eden, diyalog, uzlaşı ve geniş toplumsal katılıma dayalı pratik bir deneyim üzerine inşa edilmiş, genel bir ulusal anayasa önerisi olarak ortaya çıkıyor.

‘TOPLUMSAL SÖZLEŞME BÖLGE BİLEŞENLERİNİN GERÇEĞİDİR’

Konuya ilişkin ANHA’ya değerlendirmelerde bulunan Kuzey ve Doğu Suriye Halkların Demokratik Meclisi Eşbaşkan Yardımcısı Yasir Silêman, “Toplumsal Sözleşme, gerçekçi ve pratik bir deneyimin sonucudur. Suriyeliler olarak bir araya geldik ve bu bir araya gelişlerle fikir ayrılıklarımız da oldu. Uzun süren tartışmalar sonucunda yapılan oylamalar ve diyalog sonucu anlaşmalara vardık.  Kuzey ve Doğu Suriye halkının gerçek iradesini yansıtan bu sözleşme, yalnızca yerel bir sözleşme değil, aynı zamanda genel bir sözleşmedir ve adil bir ülke için Suriye anayasasının temeli olarak da kullanılabilir” dedi.

Toplumsal Sözleşme’nin Suriye’nin toprak bütünlüğünü ve güvenliğini garanti altına aldığını, tüm uygun yollarla korunmasını önerdiğine dikkat çeken Silêmen sözlerini şöyle sürdürdü: “133. madde; gelecekte tüm Suriyelilerin üzerinde anlaştığı genel bir ulusal Suriye formuna göre değiştirilebileceğini belirtiyor. Sözleşme bu şekilde değişime kapıları kapatmıyor, aksine genel ulusal uzlaşmanın yeni bir aşamasına kapılar açıyor.

Özerk Yönetim, Toplumsal Sözleşme’yi yapmakla kalmadı, aynı zamanda hem içerisi hem de dışarısı için ulusal beyannameler de yayınladı. Tüm saygın ulusal muhalefet gruplarını, insan hakları örgütlerini, BM’yi ve Arap Birliği’ni toplumun tüm kesimlerinin aidiyetlerine bakılmaksızın, katılım sağlayabilmeleri adına Suriye genel ulusal diyaloğunu desteklemeye çağırıyoruz.”

Şam hükümetinin, Kuzey ve Doğu Suriye ve diğer bölgelerden ulusal bileşenleri davet etmediği toplantılara da dikkat çeken Silêman, “Bu toplantılar, görüşmeler tüm bileşenleri kapsamadığı takdirde uluslararası meşruiyetleri olmaz” dedi.

Şam iktidarının çıkardığı “anayasa taslağı” ilişkin de Silêman şöyle konuştu: “Bu taslak Suriyelilerin beklentilerine göre değil. Çünkü birlik ve ortak yaşam taleplerini karşılamıyor. Anayasa taslağı geçici bir formüldür ve Suriye’yi yeniden inşa edip toparlayamaz. Gerçek bir diyaloga ihtiyacımız var; tartışma olmalı, farklı fikirler ortaya çıkmalı ve fikirler anlaşmaya varmalı. Nihayetinde hiç kimsenin dışlanmadığı bir sisteme ulaşmamız gerekiyor. Yeni anayasa Suriye’nin gerçek kimliğini temsil etmeli.”

Silêman, Kuzey ve Doğu Suriye’de bölgesel ve uluslararası garantilere sahip ulusal bir diyaloğun yapılması çağrısında bulunarak, “Bu topraklar tüm Suriyelilere aittir, Suriye'nin tüm bölgeleri bizim evimizdir" dedi.

‘TOPLUMSAL SÖZLEŞME YENİ ANAYASAYA TEMEL OLABİLİR’

Tüm Suriyelilerin yurtsever insanlar olduğunu ve hiçbir kesimin dışlanmaması gerektiğinin altını çizen Silêman, “Geçici iktidar bu konuya önemli bir gözle bakmalıdır. Kuzeyden güneye, doğudan batıya tüm Suriyelilerin beklentisi bu yönlüdür. Toplumsal Sözleşme yerel bir belge değildir. Gerçekçi ve ciddi bir deneyimin ürünüdür ve yeni Suriye’nin anayasasının temeli olması gereken ulusal bir anayasa projesidir” değerlendirmesinde bulundu.

Suriye halkının hedef ve taleplerinden uzak, krizleri çözmeyen geçici projeler karşısında, Özerk Yönetim’in Toplumsal Sözleşmesi, çoğulcu, kapsayıcı ve adil bir Suriye’nin inşası için ciddi bir öneri olmaya devam ediyor.

(df/cj)

ANHA