Tiyatro Festivali’nde kadın mücadelesi, kimlik ve direniş sahneye taşındı

Kürt ve Arap tiyatro toplulukları, bu yılki tiyatro festivalinde kadın hakları, kimlik mücadelesi ve toplumsal adaletsizlikleri sahneye taşıdı. Silêmanî'den Urmiyê’ye kadar birçok kentten gelen tiyatro grupları, toplumun kanayan yaralarına sahnede ışık tuttu.

“Bana bir tiyatro ve bir somun ekmek verin, size çok aydın vereyim” sözü, tiyatronun toplumsal dönüşümde ve bireysel bilinçlenmede ne denli etkili bir araç olduğunu açıkça ortaya koyar.

Tiyatro; dil, din, ırk ya da renk fark etmeksizin, insanlara ahlaki değerleri aşılayan, onları düşündüren ve dönüştüren güçlü bir aynadır. Aynı zamanda nesiller yetiştiren, kültürel belleği koruyan ve toplumu diri tutan bir okuldur.

Bu anlayışla, Mezopotamya Demokratik Kültür ve Sanat Hareketi (TEV-ÇAND) ile Tiyatro Komünü tarafından organize edilen 7’nci Şehit Yekta Herekol Tiyatro Festivali, bu yıl “Gerçek yurtsever cesur sanatçıdır” sloganıyla 27 Mart’ta başladı.

FESTİVALDEN NOTLAR: KENT KENT SANAT BULUŞMASI

Ramazan ve Ekito bayramı nedeniyle 5 Nisan’a kadar ara verilen festival, farklı şehirlerden gelen tiyatro gruplarının katılımıyla etkinliklerine kaldığı yerden devam etti. 11 Nisan’da sona eren festival, bu yıl 18 Ocak’ta Tişrîn Barajı direnişçilerine yönelik saldırıda şehit düşen Kürt tiyatro sanatçısı Bavê Teyar’a (Cuma Xelîl) ithaf edildi.

Festivalin merkezi, Kuzey ve Doğu Suriye'nin kültürel kalbi olan Qamişlo’daki Mihemed Şêxo Kültür Sanat Merkeziydi. Etkinliklere Suriye'nin Süveyde ve Halep, Başûrê Kürdistan’ın Kerkük, Rojhilatê Kürdistan’ın Urmiye ile Kuzey ve Doğu Suriye’nin Qamişlo ve Reqa kentlerinden toplam 11 tiyatro grubu katıldı.

FESTİVALDE ÖNE ÇIKAN OYUNLAR

Festival kapsamında her gün iki oyun sahnelendi. Gösterilen eserler, yalnızca sanatsal değerleriyle değil, ele aldıkları toplumsal temalarla da dikkat çekti:

HEFT ROJ KOMEDÎ – REQA TİYATRO SANATLARI TOPLULUĞU

Reqa’dan “Reqa Tiyatro Sanatları Topluluğu” Tiyatro Grubu, Arap dünyasında tanınan yazar Abdulnebi El Êzidî’nin kaleme aldığı ve Abdulqadir Ebûd’un yönetmenliğini üstlendiği “Heft Roj Komedî” (Yedi Günlük Komedi) adlı oyunu sahneledi. Oyun, bir aşçının; dede ve torununun sade yaşamı üzerindeki tahakkümünü ve bu süreçte yaşanan dramatik dönüşümü gözler önüne seriyor.

WÊNE – ÇİYA TİYATRO GRUBU

Çiya Tiyatro Grubu tarafından sahnelenen, yazar Sema Zîlan ve yönetmen Semko Cûdî imzalı “Wêne” adlı oyun, Kürt soykırımını ve kadın bedeni üzerinden uygulanan baskıyı sahneye taşıyor. Erkek egemen sistemin kadınlara yönelik şiddetini sert bir dille eleştiriyor; izleyiciyi çarpıcı bir yüzleşmeye davet ediyor.

PARENOYA – QAMİŞLO ŞEHİT OSMAN TİYATRO GRUBU

Qamişlo Şehit Osman tiyatro ekibi, bireylerin özellikle de gençlerin yaşadığı toplumsal baskılara odaklanan “Parenoya” adlı oyunu sahneledi. Ebas El Hayik tarafından kaleme alınan ve yönetmenliğini ise Mihemed Omer’in yaptığı oyun bireyin iç dünyasında yaşadığı çatışmaları ve sosyal normlara karşı mücadelesini çarpıcı bir dille aktarıyor.

ÎCAR – SÜVEYDALI KÜLTÜR GRUBU

Süveydalı Kültür Grubu tarafından sahnelenen “Îcar” adlı oyun, savaşın ve çatışmaların bir annenin hayatında bıraktığı derin izleri konu alıyor. Oyunun yazarı Ebdulnebî El Zêdî, yönetmeni ise Meen Diwêir.

MÛZÎKA SOR – HEVALÊN GEZÎZE TİYATRO GRUBU

Başurê Kürdistan’ın Silêmanîyê kentinden gelen "Hevalên Gezîze" tiyatro grubu, kadınların hayatta karşılaştıkları engellere odaklanan “Mûzîka Sor” adlı oyunu sahneledi. Oyunun yazarlığını ve yönetmenliğini Gezîze Omer üstlendi.

HENÎN– QAMİŞLO TİYATRO GRUBU

Küçük yaşta evlilik suçlarını ele alan “Henîn” adlı oyun, Qamişlo Tiyatro Grubu tarafından sahnelendi. Oyunun yazarı Ebas El Hayik, yönetmeni ise Ebdurehman Îbrahîm’di.

BÊ BELGE – RENÎM TİYATRO GRUBU

Renîm Tiyatro Grubu, Kürt halkının tarihi topraklarında karşı karşıya kaldığı baskıları ve kimlik mücadelesini konu alan “Bê Belge” adlı oyunu sahneye taşıdı.

EZ Û TU 9 MEH– KERKÛK KOMA SİYÊ TİYATRO GRUBU

Başurê Kürdistan’ın Kerkûk kentinden gelen Koma Siyê tiyatro grubu, “Ez û Tu 9 Meh” adlı pandomimi sahneledi. Qasim Ebustar’ın yazıp yönettiği bu oyun, dil ve konuşmaya başvurmadan duyguların ve düşüncelerin izleyiciye aktarılmasını amaçladı.

SPÎRO– URMÎYE ARGÊŞ TİYATRO GURUBU

Rojhilatê Kürdistan’ın Urmiyê kentinden gelen Argêş Tiyatro Grubu, Saddam Hüseyin’in Başurê Kürdistan’da Kürt halkına karşı gerçekleştirdiği Enfal katliamına odaklanan “Spîro” adlı oyunu sahneledi. Oyun, Erşak Reûf tarafından yazıldı; yönetmenliğini ise Maêde Darlekî üstlendi.

YEK FÎŞEK –TEATRA HİNAR TİYATRO GRUBU

Sebah El Enbarî’nin yazdığı, Şevzan Fewaz Mehmûd’un yönttiği ve "Teatra Hinar" Tiyatro Grubu tarafından sahnelenen “Yek Fîşek”, cihatçı grupların yarattığı zulmü izleyicilere hatırlattı. Oyun, ülkesini savunmak ve insanlığı terörün karanlığından kurtarmak için savaşan bir direnişçinin hikâyesini aktardı.

ŞEHNAZΖ NECBÎR XANIM

Tiyatro oyuncusu Necbîr Xanım’ın sahnelediği “Şehnazî” adlı oyun ise izleyiciler üzerinde derin bir etki bıraktı. Welîd Omer’in yazıp yönettiği oyun, kadınları küçümseyen ve haklarını yok sayan anlayışın, kadınları nasıl susturduğunu ve hayallerinden nasıl mahrum bıraktığını güçlü bir anlatımla gözler önüne serdi.

Festival kapsamında ayrıca “Sinegrafi”, “Bireyin ve Toplumun İnşasında Tiyatronun Rolü” ve “Işık, Renk Bilimi ve Ayrımları” başlıklı üç seminer düzenlendi.

(rd/cj)

ANHA