Hemidtî Sudan'ın başkanı gibi davranıyor

Acil Destek Güçleri Komutanı Mihemed Hemdan Deqlo (Hemidtî), bu yılın başında birçok Afrika ülkesini ziyaret etti. Etiyopya, Cibuti, Kenya’da coşkuyla karşılandı. 

Hemidtî Pretoria'yı ziyaret ettiğinde Güney Afrika Başkanlığı’nın resmi internet sitesi, Hemidtî’den Sudan'ın Cumhurbaşkanı olarak bahşetti. Site dijital medyadan tepki alınca haber kaldırıldı.

Sudan Dışişleri Bakanlığı, Hemidtî'nin Kenya’da protokolle karşılanmasını protesto etmek için Kenya'daki büyükelçisini geri çağırdı. Ancak ilginçtir ki Hemidtî'yi karşılayan diğer ülkelerdeki büyükelçilerinin hiçbirini geri çağırmadı.

Hemidtî ile diyaloğu reddeden Sudan ordusunun komutanı, milislerle alışveriş yapılmayacağını ve onlarla çözüm aramayacaklarını belirtti. Suriye ordusu komutanı, milis güçleri teslim olmadan ya da savaşla onları yenmeden çözümün sağlanmayacağını açıkladı. Halkın direnişinin yanında olduklarını söyleyen Sudan ordusunun komutanı, ülkeyi çetelerden kurtarmak için yurttaşları silahlandıracağını dile getirdi.

Acil Destek Güçleri, ordunun zayıf gücünden dolayı son birkaç aydır ülkede ilerleme sağlayamıyor.

Çıkan haberlere göre, başkentin sokaklarında bulunan Acil Destek Güçleri; Xertumê’nin sokaklarını ve Derforê'nin batı bölgesini kontrol etti. Güçlerin Cizîrê vilayetine geçtiği belirtildi.

Gözlemcilere göre, savaşın üzerinden 9 ay geçti ve bölgede Hemidtî’yi sadece bir askeri komutan veya muhalefet değil, siyasi bir lider olarak da göstermeye yönelik girişimler oluyor. Sudan'da çatışma ve savaşın sona ermesine yönelik güçlü bir uluslararası irade olmadığı için çözüm de gelişmiyor.

Afrika Çalışmaları Irak Merkezi Başkan Yardımcısı Dr. Ferîde El Bendarî yaşananlara ilişkin ajansımıza önemli değerlendirmelerde bulundu.

Dr. Ferîde El Bendarî, “Sudan devletsizliğe doğru ilerliyor. Karşıt üzerinden ülkenin yönetimi götürülmek isteniyor. Bu da yıkım ve kötülük saçıyor. Bunlara rağmen hâlâ barış fırsatlarının olduğunu söylüyoruz. Herkes kendi üzerine düşün sorumluluğu almalı ve Sudan halkının açılarının son bulması için çaba göstermesi gerekiyor. Barışçıl çözüm için diyalogdan başka yol ve yöntem yoktur” diye belirtti. 

HEMÎDTÎ’NİN GEZİ TURU

Ferîde El Bendarî, "Hemîdti’nin Afrika gezisi şu anlama geliyor, onu destekleyenler içerde onu öne sürmek istiyor. Onu devlet nezdinde güçlü bir konuma getirmek istiyor. Ancak Sudan halkının bunu kabul etmesi çok zor. Halka yönelik bunca ihlal yaşanırken, bunun olma ihtimali çok düşüktür. 8 ay sonra yaptığı gezilerle ortaya çıkan Hemîdtî, dünya kamuoyunun önde göz boyamak, halka kendini kanıtlamak ve bundan fayda sağlamak istiyor. Acil Destek Güçleri ve komutanlığına meşruiyet de kazandırmak istiyor. Acil Destek Güçlerinin Sudan’dan çekilmesi, şehirlerin ordu ve polis güçlerine devredilmesi dışında istikrar ve huzurun olmayacağı belirtiliyor. Yine Sudanlıların felaketten kurtarılmayacağı da söyleniyor. Ebdulfetah El Burhan, birkaç gün önce Hemîdtî ile görüşmek için yeni koşullar belirlediğini açıkladı. Ebdulfetah El Burhan, uluslararası ve yerel arabulucular olmadan çözüm sağlanamayacak. Burhan, halkın direnişine güvenmekten başka çaresi yoktur. Çünkü yabancı güçler, Hemîdtî'yi devlet adamı olarak görmek ve göstermeyi planlıyor" diye belirtti.

GELECEK SENARYOLARI

Ajansımıza konuşan ABD'nin Minnesota’daki İslam Üniversitesi'nde Akademisyen ve Siyaset Bilimi Bölümü Yardımcısı Sudanlı Doç. Dr. Îmad Behredîn ise şunları anlattı: "Acil Destek Güçleri ile Ebdullah Hemedok liderliğindeki sivil güçler arasında bir yakınlık var. Bu başından beri belliydi. Bazı partiler de Özgürlük ve Değişim Güçlerinin siyasi bir kanat olduğunu söylüyor. Acil Destek Güçleri ve Müslüman Kardeşler de ordunun siyasi kanadıdır. Hemîdtî, Hemedok ile yaptığı görüşmede, özel sivil güçlerin El Beşir rejiminin devrilmesi ve kendisine yakın olanlardan hesap sormak ve demokratik sivil dönüşüm çabalarının yerine getirilmesi yönündeki talepleri onaylandı. Hemîdtî, Ruanda, Kenya, Etiyopya ve Güney Afrika'da muhalefet lideri olarak değil, devletin başı olarak karşılandı. Afrika ülkeleri Acil Destek Güçleri komutanını kabul ediyor. Ama El Burhan'ı kabul etmiyorlar. Çünkü savaşı uzatmaya çalışıyorlar. Aşiretleri bölerek kargaşa çıkarmaya çalışıyorlar. Bunlarla da ülkeyi içinden çıkılması zor bir yola sokuyor.”

Îmad Behredîn son olarak şunları söyledi: “Sudan'ın geleceğine yönelik pek çok senaryo bulunuyor. Bunlardan ilki savaşın devam etmesi ve savaş diğer illere yayılmasıdır. İkincisi ise, bazı bölgesel ve uluslararası devletler her iki tarafı da barış anlaşmasını imzalamaya zorlayacak. Uluslararası güçlerin her iki tarafın da ateşkes konusundaki taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle bu da pek mümkün görünmüyor. Üçüncü senaryoyu ise, sivil güçler ve halk, savaşın her iki tarafına da karşı çıkıp kitlesel eylemler düzenleyerek her iki tarafı da ateşkese zorlamaktır. Kimsenin yerine getiremeyeceği bir senaryo da var. O senaryo Sudan’ın, uluslararası koruma altına alınacağı, BM'nin ülkeyi yöneteceği ve güvenliği koruyacağı ve savaşı bitirmek için uluslararası güçler göndereceğidir.”

(ma)

ANHA