​​​​​​​Suriye Merkez Bankası neden dolar alış fiyatlarını yükseltti?

Ülkedeki ekonomik krize rağmen Suriye Merkez Bankası, dolar alış fiyatlarını 3 bin 15 Suriye lirasına yükseltti. Ekonomistler bu adımın Şam hükümetinin tüccarlarla yaptığı pazarlığın bir sonucu olduğunu ve Şam hükümetinin ekonomi politikalarının iflasını gösterdiğini söylüyor.

Suriye Merkez Bankası, 19 Eylül'de doların değerini resmi olarak 2 bin 500 Suriye lirasından 3 bin 15 Suriye lirasına yükseltti. Ayrıca dışarıdan gelen doların değeri 2 bin 800 liradan 3 bin liraya yükseldi. Bu yıl ikinci kez böyle bir değişiklik yapıldı.

Ayrıca 2 bin 525 lira olan askerlik parası da 2 bin 800 liraya yükseldi.

Halk bu kararı protesto etti. Karaborsada doların değeri 4 bin 500 Suriye lirasına ulaştığından dolayı ana kalem yiyeceklerin fiyatı yükselmeye başladı.

Şam Üniversitesi İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Eymen Deyûb Şam hükümetinin El Weten gazetesine konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Doların değerini diğer piyasalardaki doların değerine ulaşana kadar yükseltmek yerinde bir karar ve resmi değer ile piyasa değeri arasındaki boşluğu kapatmaya hizmet ediyor. Yani ülkedeki ekonomik faaliyetleri engelleyen bir değere ulaşma ve piyasadaki tüketim değerlerinin artmasından kurtulma çabasının bir parçasıdır” dedi.

Suriye'deki ekonomistler, Merkez Bankası'nın piyasa fiyatını birleştirme bahanesiyle doların Suriye lirası karşısında değerini yükseltme girişimine şüpheyle bakıyorlar. Ekonomistler, Merkez Bankası'nın ülkenin para politikalarını belirlemek yerine ticari bir kuruma dönüşmesi nedeniyle bu tercihin bankaya büyük fayda sağlayacağını söylüyorlar. Merkez Bankası'nın son adımının etkisinin enflasyonu artıracağı da tahmin ediliyor.

Öte yandan Şam hükümetinin Tüketiciyi Koruma Derneği sekreteri Ebdulrezaq Hebze, "Merkez Bankası'nın bu kararı, ülkedeki genel koşullar, tüccarların çalışma kabiliyetinin geriliği nedeniyle uygundur" dedi.

FİYATLAR YÜKSELİYOR, DEVLET KURUMLARINDA İSTİFA EDEN YOK

Doların değerini yükselttikten sonra Şam hükümeti ilgili taraflarına gıda ve giyim fiyatlarını kontrol etme sözü verdi ancak bu Suriye piyasalarını olumsuz etkiledi. Yoğurt, peynir, konserve gibi çoğu ürünün fiyatı 300 liradan 500 liraya yükseldi. Bu aynı zamanda hükümetin piyasayı kontrol etmedeki başarısızlığını da göstermektedir.

4 kişilik bir ailenin günlük ihtiyaçlarını karşılamak için aylık 400 dolar gerekiyor. Ancak Şam hükümeti devlet memurlarına sadece 60 bin ile 150 bin lira arasında maaş veriyor. Yani 13-45 dolara tekabül ediyor. Bu nedenle, birçok memur geçimlerini sağlamak için başka işler yapmak zorunda kalıyor.

Son dönemde birçok memur erken emekli olmak için başvuruda bulundu. Memurların maaşları artık ulaşım masraflarını karşılamaya yetmiyor. Lazkiye İşçi Sendikası Başkanı Minem Osman'a göre, erken emeklilik başvurusu yapan çalışan sayısı Eylül ayına kadar 516'ya ulaştı.

Şam hükümeti, doları yükseltme kararının mal fiyatlarını etkilemeyeceğini iddia ediyor ve bunun piyasaya etkisini azaltacak birçok hükümet programı olduğunu söylüyor.

Konuyla ilgili olarak, eski ekonomist ve Uluslararası Arap Birliği (AIU) İşletme Yönetimi profesörü Dr. Muhib Salihe, Şam hükümetinin ekonomik çatışmalarda doların farklı değerleri politikasını kullandığını belirterek, "Bu politika ile 1980'lerde kullanılan eski-yeni bir politikadır. Hala kullanıyor, çünkü ona kolayca hareket edebileceği geniş bir alan sağlıyor" dedi.

Salihe, sözlerine şunları ekledi: "Merkez Bankası, önceki iki girişiminde başarılı oldu ve farklı dolar değerleri arasındaki farkla rezervlerine döviz sağladı. Resmi fiyat ile piyasa fiyatı arasındaki fark, karaborsa fiyat, askerlik ücreti, yurt dışı tedavi masrafı gibi ekonomik temeli olmayan idari fiyatlar ve paralel fiyattır. Ayrıca döviz kullanımının yasaklanması, yerli para ihracatına üst sınır konulması, dövizin piyasanın çok altında oranlarda kullanılması, yurt içi ve yurt dışı bankacılık işlemlerinin yürütülmesi gibi cebri tedbirler de var.”

PİYASA KONTROLÜ

Suriye Merkez Bankası'nın son adımdan sonraki hedefine ilişkin olarak Salihe, "Hedef bu piyasa ile mal ve emtia piyasaları üzerindeki kontrolü her zaman artırmaktır. Doların değerindeki herhangi bir artış nedeniyle, piyasa, fiyatlar üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkisini hesaba katmadan malların fiyatlarını artırmak zorunda kalacaktır.

Salihe sözlerine şöyle devam etti: "Örneğin şu anda olduğu gibi resmi veya merkezi fiyat yükselirse, ilaç ve üretim malzemeleri gibi yurt dışından ithal edilen malların fiyatlarını etkileyecektir. Sonuç olarak, tüm malzemelerin ve hatta işlerin fiyatları artacak ve bu da satın alma gücünü olumsuz etkileyecektir. Başka bir deyişle, yüzde 90'ı yoksulluk sınırının altında ve yüzde 75'inden fazlası açlık sınırının altında kalacak şekilde, nüfusun çoğunluğunun yaşam standardı düşecek.”

Şam hükümetinin ekonomik, mali ve parasal politikalarla piyasalardaki fiyatları kontrol etme çabalarının olmamasına ilişkin Muhib Salihe,, hükümetin yurttaşların ceplerini boşaltmak için tüccarlar ve finanstan yararlananlarla işbirliği yaptığını belirtti.

Salihe son olarak, "Maaş oranı ile enflasyon arasındaki büyük farktan bahseden hükümet ekonomik sorunları ve yaşam koşullarını iyileştiremiyor. Fiyatlar ve ücretler arasındaki farkı azaltmaya çalışmadı. Bu da hükümetin Suriyelileri bu durumdan kurtarmak için siyasi ve ekonomik çözümler sunamayacağını gösteriyor” dedi.

(rr)

ANHA


Diğer Haberler