Dış müdahalelerin olduğu Irak’ta yakın dönemde çözümler görünmüyor

Bir tarafı dışlayarak kurulan ulus devletin başlangıcından bu yana Irak’taki mezhepsel, etnik, siyasi, toplumsal ve yaşamsal krizler bir çözüme kavuşmadı. Acaba çözüm nedir?

Irak ve Ortadoğu’nun birçok ülkesinde yıllardır devam eden gerilimler var. Irak’taki durum ise diğer ülkelerden biraz daha farklı. Etnik, mezhepsel ve dini çatışmalar ülkende yıllardır devam eden ve uzun bir süre daha devam edeceğine benzeyen krizlerin nedeni.

Çatışmalar üzerinden çıkar sağlamaya çalışan tarafları da hesaba katmamız gerekiyor. Her taraf mezhep, din ve milletini temsil etmek istiyor. Bu sadece şahsi çıkarları gerçekleştirmek için genellikle mezhepsel ve milliyetçi çatışmalara ve krizin devam etmesine neden oluyor.

Birçok analist, bu krizin sebeplerini seçimlerin rengine bağlıyor. Bu da komşu ülkelerin Irak’ın işlerine karışmasına ve siyasi blokların dış güçlerin çıkarlarını gerçekleştirmeleri için fırsat doğuruyor. 

Irak’taki siyasi durum gözlemcileri, özellikle ABD’nin müdahalesinden sonra, ülkedeki kötü durumun nedenlerini bölgesel çatışmaların Irak’ın durumu üzerindeki etkilerine bağlıyorlar. Ayrıca Irak’ta ortaya çıkan olaylarla, bölgenin genelinde ortaya çıkan olayların birbirinden uzak olmadığını, Türkiye, İran ve Suudi Arabistan arasında Ortadoğu’nun kontrolü için bir rekabet olduğunu açıklıyor.

YANLIŞ TEMELLER

ABD’nin müdahalesinden sonra Irak’taki siyasi duruma ilişkin şu değerlendirmelerde bulunan Irak Siyasi Tarih Uzmanı Dr. Cewad El Beydanî, “Irak şimdi geçici bir süreç yaşıyor, belki 20-25 yıl kadar sürebilir. Bunun nedeni, değişimden sonraki devletin temellerine ve kurumlarına kadar uzanıyor. Bu yapılanmayla ortaya çıkan siyasi partiler, yeni kurumlar, ordu ve güvenlik güçleri kurmuş, bunu yanlış temeller üzerinde gerçekleştirmişler. Şimdi bu partilerin hepsi muhalefette olduğu için devleti genel kurumsal bir sisteme göre yönetemiyorlar. Çünkü bu partilerin kuruluş temeli silahlı mücadeleye dayanıyor. Yönetim hakkında hiçbir şey bilmiyorlar. Bu partilerin yönetimleri genellikle dış yönetimlere bağlıdır. Onlar dış güçlerin çıkarlarını uyguluyor ve ulusal umudu temsil etmiyor. Ayrıca Irak çevresindeki güçlerin çıkarları nedeniyle Irak’ın durumu öyle kalacaktır” dedi.  

Irak Kalkınma ve Demokrasi Akademisi Müdürü Dr. Xessan El Etiye ise, “Irak krizini derinleştiren nedenler Iraklılar arasındaki parçalanmaya dönüşüyor. Yabancı güçlere dayanma, Irak’ı yabancı güçlerin hegemonya alanına dönüştürecek” diyor.

DEVLETİN ZİHNİYETİ; TOPLUMSAL DEĞERLERE RAĞMEN İKTİDAR

 

Sümer devletinin kuruluşundan bu yana, Irak’ta karışıklık dışında başka bir şey yaşanmadı. Bu devlet ve onunla olan devletler, insanların uzun tarihleri boyunca geliştirdikleri genel toplumsal değerlere rağmen karşı tarafı dışlayarak iktidarın dayatılması üzerine kurulmuştur.

Devletin zihniyeti, doğası gereği uzaklaştırma zihniyetidir. Hakların rolünü yok etmeye çalışıyor. Sykes-Picot sonrası Irak ulus devletinin, 2003 yılında ABD’nin Irak’a müdahale etmesi ve Saddam Hüseyin’in tutumu ve müdahaleden sonra kurulan hükümetlerin tutumu bu uzaklaştırma zihniyetini, karşı tarafı dışlama ve ihmal etme zihniyeti Sümer devletinin merkezi sivil sisteminin temelidir.

Bu bölgedeki etnik, dini ve mezhepsel çeşitlilik olumlu bir özellikle olduğu halde baskıcı devlet sistemi nedeniyle çatışma ve savaş alanına dönüşmüş durumda.

ÇÖZÜM ORTAK DEĞERLERDEDİR

Dr. Xessan El Etiye bu konuya ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: “Ne zaman bu halkların yanında ortak değerler olursa, o zaman kazanacaklar. Avrupa ortak değerlerle bir oldu, etnik, dini ve mezheple bir olmadı.”

Dr. Cewad El Beydanî, Irak’taki huzur ve çözümün sağlanmasının dış güçlerden uzak bir yönetimle mümkün olacağını belirterek, “Bölgesel ve uluslararası güçler Irak’ın kendi kendisini yönetmesine izin vermiyorlar. Bu nedenle karışıklığın devam etmesi, bölgenin onunla meşgul olması ve Irak ile Suriye’de güvenliğin sağlanmaması için baskı yapıyorlar. Onlara rakip devletler çıkacak diye korkuyorlar” diye konuştu.

(df/ff)

ANHA


Diğer Haberler

Helbusi istifa etti