2024’te Dünya

2024 yılının başlıca kuşkusuz 2023’ün son çeyreğinde başlayan Gazze savaşı ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları oldu. İsrail’in İran, Hizbullah ve Hamas yöneticilerini hedef alması da yıllardır kriz halinde olan İsrail-İran ilişkilerini daha da kızıştırdı. Dünya gündemi bunlarla meşgulken Rusya, İran ve Pakistan’da ise çete gruplarının saldırıları vardı. 2024, kimi hükümetlerin değiştiği ve yıllardır yönetimde olanların hezimet yaşadığı bir yıldı aynı zamanda. Trump’ın yeniden ABD başkanı seçilmesi ve AKP’nin Türkiye’deki belediye seçimlerinde yaşadığı hezimet bu örneklerden bazıları. 

2024’TE DÜNYA GÜNDEMİNDE ÖNE ÇIKAN BAZI OLAYLARIN KRONOLOJİSİ

2 Ocak’ta Hamas, siyasi büro başkan yardımcısı Salih El Aruri’nin Beyrut’un güneyinde gerçekleşen İsrail saldırısında öldürüldüğünü duyurdu.

Yine 2 Ocak’ta Suudi Arabistan, resmi olarak BRICS topluluğuna katıldı.

3 Ocak’ta Katar’da Al Udeid üssü bulunan ABD, ülkedeki askeri varlığını uzatma anlaşmasına vardı.

Yine 3 Ocak’ta İran’ın güneyindeki Kasım Süleymani türbesi yakınlarında DAIŞ çetelerinin üstlendiği iki bombalı saldırıda yüzden fazla kişi yaşamını yitirdi.

8 Ocak’ta Hizbullah’ın askeri yöneticilerinden Wissam al-Tawil, İsrail’in Lübnan’da düzenlediği saldırıda öldürüldü.

15 Ocak’ta İran Hewlêr’de, ABD konsolosluğu ve DAIŞ karşıtı uluslararası koalisyon üslerinin de bulunduğu birçok noktayı bombaladı.

16 Ocak’ta İran, İran, Pakistan'ın Belucistan eyaletinin dağlarında “Ceyş el Adl” (Adalet Ordusu) üsleri olarak tanımladığı yerlere füze ve SİHA’larla hava saldırıları düzenlediğini açıkladı.

17 Ocak’ta ABD yönetimi, Kızıldeniz’deki saldırıları nedeniyle Yemen’de aktif olan Husileri yeniden “küresel terör listesi”ne aldı. 2021’de Husiler bu listeden çıkarılmıştı

18 Ocak’ta Pakistan, İran’daki Pakistan karşıtı grupları bombaladı.

23 Ocak’ta Türk devletinin parlamentosu, İsveç’in NATO’ya katılımını onayladı.

RUSYA’NIN NÜKLEER TEHDİTLERİ

28 Ocak’ta Ürdün’deki ABD askeri üssüne yapılan saldırıda 3 ABD askeri öldürüldü. Dönemin ABD başkanı Joe Biden, saldırıdan İran’ı sorumlu tuttu.

31 Ocak’ta Birleşmiş Milletler (BM), İsrail ile Hamas arasındaki savaş nedeniyle Gazze’yi “Yaşamaya uygun olmayan bölge” ilan etti.

8 Şubat’ta ABD tarafından Bağdat’ta gerçekleştirilen SİHA saldırısında, Ketaib Hizbullah (Hizbullah Tugayları) yöneticilerinden biri öldü.

16 Şubat’ta Rus muhalif Alexei Navalny, Rusya’nın kuzeyindeki Arktik hapishanesinde öldü.

28 Şubat’ta El Fetih ve Hamas temsilcileri, Filistin’de ortak hükümet kurma konusunu görüşmek için Moskova’da bir araya geldi.

28 Şubat’ta Rusya, Fransa cumhurbaşkanı başkanı Emmanuel Macron’un Ukrayna’ya asker gönderilmesine ilişkin anlaşma imzalamasına sert tepki gösterdi.

5 Mart’ta Avrupa Birliği (AB), Avrupa’nın savunma sanayini geliştirmek için bir buçuk milyar euroluk bütçe ayırmayı teklif etti.

6 Mart’ta BM, 2023 yılının göçmenler için en ölümcül yıl olduğunu açıkladı.

10 Mart’ta Arap Yarımadası El Kaidesi, çetebaşları Kasım el Rimi’nin öldüğünü ve yeni çetebaşı seçtiklerini açıkladı.

13 Mart’ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Batı ülkelerine, Moskova’nın teknik olarak nükleer bir savaşa hazır olduğu uyarısında bulundu.

22 Mart’ta Moskova’da “Crocus City Hall” adlı konser salonuna düzenlenen ve en az 133 kişinin yaşamını yitirdiği saldırıyı DAIŞ çeteleri üstlendi.

23 Mart’ta DAIŞ’e bağlı El Şebab çeteleri, Somali’de bir askeri üsse düzenlediği saldırıda en az 17 kişi öldü.

31 Mart’ta Türkiye’de yapılan belediye seçimlerinde Erdoğan ve AKP büyük hezimete uğradı. Erdoğan, AKP’nin yenilgisini kabul etti.

1 Nisan’da İsrail, Şam’daki İran büyükelçiliği binasını bombaladı.

2 Nisan’da Abdulfettah El Sisi, üçüncü kez Mısır cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından yemin ederek görevine başladı.

14 Nisan’da İran, Şam’daki büyükelçilik saldırısına karşılık İsrail’e doğrudan karşı saldırıda bulundu.

18 Nisan’da ABD, Filistin’in BM’ye tam üyeliğine karşı BM Güvenlik Konseyi toplantısında veto hakkını kullandı.

22 Nisan’da Erdoğan, 10 yıl sonra ilk kez Irak’ı gitti.

8 Mayıs’ta Irak hükümeti, BM’nin Irak’taki siyasi misyonunun (UNAMI) 2025 sonunda sona ermesini talep etti. BMGK’de talebi 31 Mayıs’ta oybirliğiyle kabul etti.

9 Mayıs’ta Putin, Rusya güçlerini Ermenistan’dan çekmeyi kabul etti.

13 Mayıs’ta Putin, Rusya Savunma Bakanı Şoygu'yu görevden aldı. Yerine Andrey Belousov'u atadı.

16 Mayıs’ta ABD, Nijer yönetiminin Rusya’ya yakınlaşması nedeniyle güçlerini ülkeden çekmek için Niamey yönetimiyle görüşmelere başladı.

16ˈê gulanê Washington bi armanca vekişîna hêzên amerîkî dan û standin bi Nîjer re kir.

19 Mayıs’ta İran rejimin cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve İran dışişleri bakanı helikopter kazasında öldü.

11 Haziran’da Ürdün’de Gazze’deki insani durumu görüşmek üzere uluslararası toplantı gerçekleştirildi.

18 Haziran’da Putin, Kuzey Kore’yi ziyaret etti ve Kim Joug Un ile “Kapsamlı Stratejik Ortaklık” anlaşması imzaladı.

5 Temmuz’da, 14 yıllık Muhafazakar Parti yönetiminin ardından İngiltere’deki seçimleri İşçi Partisi kazandı. Partinin başkanı Keir Starmer yeni başbakan oldu.

6 Temmuz’da Mesud Pezeşkiyan İran rejiminin yeni cumhurbaşkanı seçildi. 

8 Temmuz’da Fransa’da yapılan seçimlerde, faşist partilere karşı Sol ittifak Yeni Halk Cephesi birinci oldu. Hiçbir ittifak Meclis'te çoğunluğu sağlayamadı

Yine 8 Temmuz’da ABD kuvvetleri Nijer'deki Niamey üssünden çekilmeyi tamamladı.

13 Temmuz’da Donald Trump, başkanlık seçimleri kampanyası için Pensilvanya’da düzenlenen mitingde suikast girişiminden kurtuldu.

18 Temmuz’da İsrail meclisi Knesset, ‘Filistin devletinin kurulmasını reddeden’ kararını onayladı.

22 Temmuz’da ABD başkanı Joe Biden, başkanlık adaylığından çekildiğini açıkladı.

30 Temmuz’da İsrail’in Beyrut’un güneyine düzenlediği saldırıda Hizbullah yöneticilerinden Fuad Şükür öldü.

31 Temmuz’da Hamas’ın siyasi ve diplomatik sorumlusu İsmail Haniye, İsrail’in Tahran’da düzenlediği saldırıda öldürüldü.

24 Ağustos’ta Almanya’nın Solingen kentinde gerçekleşen ve 3 kişinin öldüğü bıçaklı saldırıyı DAIŞ çeteleri üstlendi.

4 Eylül’de Mısır cumhurbaşkanı Sisi, 12 yıl sonra ilk kez Türkiye’ye gitti. 

6 Eylül’de Washington ve Bağdat, Irak’taki uluslararası koalisyon güçlerinin 2026’ya kadar ülkeden çekilmesi konusunda anlaştı.

17 Eylül’de Putin, Rusya’nın batı sınırındaki ‘olası tehditler’e karşı ordudaki asker sayısını bir buçuk milyona çıkarma kararı aldı.

Yine 17 Eylül’de Dünyanın en büyük siber saldırı olayını gerçekleştiren İsrail, Lübnan Hizbullahı üyelerinin çağrı cihazlarını patlattı. Olayda Hizbullah üyesi onlarca kişi öldü ve yaralandı.

İSRAİL’İN LÜBNAN VE GAZZE SALDIRILARI ARTTI

20 Eylül’de İsrail, Hizbullah’ın Rıdvan Kuvvetleri sorumlularından İbrahim Akil ve çok sayıda Hizbullahlıyı öldürdüğünü duyurdu.

20 Eylül’de Mali’de El Kaide’nin düzenlediği saldırıda 70’ten fazla kişi öldü.

27 Eylül’de Lübnan Hizbullah’ının başındaki Hasan Nasrallah, İsrail’in hava saldırısında öldürüldü.

30 Eylül’de İsrail, Hizbullah’a karşı Lübnan’a yönelik kara operasyonu başlattı.

1 Ekim’de İran, ‘Hasan Nasrallah ve İsmail Haniye’nin intikamı için’ İsrail’e füze saldırı düzenledi. İsrail ordusu, 180’e yakın füzenin İran tarafından atıldığını açıkladı.

17 Ekim’de İsrail, Hamas’ın başındaki Yahya El Sinvar’ın öldürüldüğünü duyurdu.

22 Ekim’de yine İsrail, Sinvar’ın yerine geçmesi beklenen Haşim Safiyüddin’in öldürüldüğünü açıkladı.

Yine 22 Ekim’de Hizbullah, İsrail başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yapılan 19 Ekim’deki suikast girişimini üstlendi.

29 Ekim’de Hasan Nasrallah’ın yerine Naim Kasım Hizbullah’ın başına geçen isim oldu.

6 Kasım’da Donald Trump, ABD başkanlık seçimlerini kazandı.

18 Kasım’da ABD Başkanı Joe Biden, Ukrayna’ya ABD yapımı füzelerin Rusya topraklarında kullanımı için izin verdi.

27 Kasım’da ise İsrail ile Hizbullah arasındaki ateşkes yürürlüğe girdi.

(cj)

ANHA