Sudan'da 2 yapı ve Libya senaryosu tehlikesi

Sudan'da çatışan partiler hakim olduğu bölgelerde bağımsız hükümetler kurmaya yönelik girişimlerinin olduğu yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Bu, özellikle Ebdulftah El Burhan liderliğindeki Sudan ordusu ile Mihemed Hemdan Deqelo (Himêdtî) liderliğindeki Acil Destek Güçleri arasında savaşın 6 aydır devam etmesi nedeniyle Libya’da yaşanan senaryosunun tekrarlanma riskini yaratıyor.

Sudanlı partiler, özellikle Himêdti'nin El Burhan'ın doğudaki Bort Sudan kentinde bağımsız bir hükümet kurması halinde Hertum'un da benzer bir hükümet kuracağını belirtmesinin ardından ülkenin bölünme riskiyle karşı karşıya olmasından endişe duyuyor.

İki hükümetin senaryosu Libya'daki senaryoya benziyor. Libya'da doğu parlamentosuna bağlı bir hükümet ve başkent Terablusa'ya bağlı bir hükümet bulunuyor. Her hükümetin silahlı kuvvetleri vardır. Son yıllarda Libya'da silahlı gruplar arasında askeri bir savaş yürütüldü ve net bir bölünmeyle sonuçlandı.

Gözlemcilere göre Sudan'da durum Libya'ya göre daha karmaşık ve iki hükümetin varlığı ülkedeki etnik ve aşiretsel çeşitlilik nedeniyle bölünme ihtimali daha yüksek.

MUHTEMEL SENARYO

Irak Afrika Araştırmaları Merkezi Başkan Yardımcısı Dr. Ferîda El Bendarî’ye göre, Sudan'da bir savaş var ve her iki taraf da başkenti böldüğü, savaş sonucunda binlerce sivil öldürüldü, 700 bini aşkın kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Libya senaryosunun bir benzerinin Sudan'da tekrarlanma ihtimali yüksek olduğu belirtiliyor.

ANHA'ya değerlendirmelerde bulunan Dr. Ferîda El Benderî, "Libya senaryosunun Sudan'da da yaşanması yönündeki yorumun sebebi her iki tarafın da büyük ölçüde birbirinin aynı olmasıdır” dedi. Askeri tarafta ise Acil Destek Güçleri geçtiğimiz günlerde Sudan'ın kuzeyindeki Marwa'daki askeri üssü ele geçirdi. Sudan silahlı kuvvetleri, Sudan'ın kuzeybatısındaki Acil Destek Güçlerine ait bir destek kampını imha etti. Birkaç gün sonra Acil Destek Kuvvetleri, güney Libya'daki üslerinden Rusya'nın Wagner Grubu’ndan bir kamyon dolusu silah aldı. Bunun ardından Sudan silahlı kuvvetleri, Himedti'nin Darfur'daki operasyon üssüne saldırdı.

Dr. Ferîda El Benderî, iki eşit silahlı kuvvetin varlığıyla Sudan'da uzun süre savaşın olabileceğini belirterek, şöyle devam etti: "Deniz gücü konusunda da Sudan'da savaşan iki taraf birbirine benziyor. General, kendisi ve ailesinin kontrolü altında Darfur'daki altın aramalarından elde edilen altınları topluyor. El Burhan ve Sudan silahlı kuvvetleri aynı zamanda geniş şirket, tarım, petrol ve silah fabrikaları ağlarından da yararlanıyor.''

Dr. Ferîda El Benderî, uluslararası desteğe ilişkin şunları söyledi: "Her iki tarafta da savaşı durdurma yönünde baskı var ancak bazı yerel oyuncular artık iki rakip generalin yanında yer alıyor. Sudan'ın en yakın komşusu Mısır, El-Burhan'ı destekliyor. Arap Birliği de aynı çabayı gösterdi. Hemedti de Libya'daki silahları Halife Hafter'den ve Rusya'nın Wagner grubundan aldı."

BÖLÜNME TEHLİKESİ

Dr. Ferîda El Benderî’ye göre, bu strateji Libya'da yaşananlara benziyor, ülkeyi etnik kökene göre bölen, bazılarının Sudan ordusunu, bazılarının da Acil Destek Güçlerini desteklediği bir senaryo yaratabilir.

Dr. Ferîda El Benderî, Afrika, Batı ve Arap çalışmaları sonucunda son 50 yılda Afrika devletlerinin çeşitliliği yönetmekte başarısız olduğu ve ayrılıkçılık ruhunun arttığının tespit edildiğini belirtti. Güney Sudan örneğine de dikkat çeken Dr. Ferîda El Benderî şunları söyledi: "Yıllar süren iç savaşlardan sonra, ayrılıkçılıktan başka çözümün olmadığı kanıtlandı. Darfur da Aralık 2018'de ayrılmaya çok yaklaşmış ve bunun sonucunda generallerin savaşı’ başlamıştı.”

GELECEK SENARYOLARI

Dr. Ferîda El Benderî, Sudan'ın ölümcül çatışmalara girmesini ve hükümetin etnik bölünmesini "tehlikeli bir başarısızlık" olarak değerlendirerek, çözümlerin askeri yollarla sağlanamayacağının bilinmesi gerektiğini söyledi.

Dr. Ferîda El Benderî, Sudan'daki tarafların bugünkü çatışmanın gerçekliğini anlamaması ve farklılıklarının üstesinden gelmemesi halinde güneydeki ayrılıkçı senaryonun yeniden tekrarlanacağı uyarısında bulunarak, şöyle konuştu: "O zaman başkentte birçok bölünme göreceğiz. Bu aynı zamanda devletin gücünün sembolüdür. Hertum'da savaş başlatma tehdidinde bulunan bazı tarafların daha önceki planlarının uygulanmasıdır."

Sudan'ın geleceği hakkında Dr. Ferîda El Benderî şunları söyledi: "Bu olaylar bağlamında Sudan'ın geleceği ikisinden biri olacak ya savaş devam edecek ya da zaferin ya da yenilginin olmayacağı bir devlet savaşına dönüşecek ve bunun sonucunda da Özellikle 2011 yılında Sudan'ın güneyinde yaşanan bölünme nedeniyle devletin çökmesine ya da bölünmesine yol açabilecek büyük çatışmalar yaşanacak. Bu bölünme, Kuzey Sudan'a karşı 20 yıl süren savaşın ardından gerçekleşti. Bir senaryo da ileride Güney Kerdvan'daki ve Mavi Nil'deki Sudan Kurtuluş Halk Hareketi ve 2003'ten bu yana Darfur'da savaşan Ebdulwahid Mihemed Nur liderliğindeki Sudan Kurtuluş Hareketi gibi geniş alanları kontrol eden silahlı grupları içeriyor."

(ma)

ANHA