ROJAVA TANRIÇALARININ KÖKLERİNDEN KADIN DEVRİMİNE-6

Birçok tanrıçanın ayak bastığı, günümüzde 19 Temmuz Devrim’in yaşandığı Kuzey ve Doğu Suriye topraklarında öncü kadınlar, kadın özgürlük paradigması çerçevesinde verdikleri mücadeleyle tarihe yazıldı.

Kuzey ve Doğu Suriye topraklarında tanrıça izdüşümünde bundan 11 yıl önce 19 Temmuz Kadın Devrimi gerçekleşti. El Nusra’dan, DAIŞ’e ÖSO’dan Türk devletine birçok fiziki saldırıların yaşandığı bölgede devrimi yaşamın her alanında boğmak, teslim almak için özel savaş yöntemleri de devreye girdi.

Devrime yönelik dört bir yandan gelen bu saldırılar karşısında elde edilen kazanımları korumak, kendilerinden çalınanları geri almak ve ana tanrıça damarına sahip çıkmak amacıyla binlerce kadın bedenini siper etti ve şahadete ulaştı. Kadın devriminin kimi kadın öncülerini derledik.

DEVRİMİN İLK ŞEHİTLERİNDEN GULÊ SELMO

19 Temmuz Devrimi’nin başlangıcından bu yana Kongra Star’ın ilk şehitlerinden biri olarak bilinen Gulê Selmo, 1961 yılında Efrîn Kantonu’nun Şera ilçesine bağlı Qikmê köyünde doğdu. 80’li yıllarda Önder Abdullah Öcalan’ın fikirlerini tanıyan Gulê Selmo, Star Birliği’nin (Yekitiya Star) 15 Ocak 2005 yılında kurulmasıyla birlikte aktif bir şekilde üyesi olarak çalışmalarda yerini aldı.

2012’nin başlangıcında Şêxmeqsûd Halk Meclisi’nin aktif üyesi olan Gulê Selmo, 10 Mart 2012 yılında Heleb’e bağlı Şêxmeqsûd Mahallesi’ne saldıran Şam hükümetine bağlı bir grup, suçlarını belgeleyen bir gazeteciyi kaçırmaya çalıştı. Gulê Selmo, gazeteciyi kurtardı ancak başına isabet eden kurşun sonucu ağır yaralandı ve 13 Mart 2012 şehit oldu.

DEVRİMİN EMEKÇİLERİNDEN HEVRÎN XELEF

Zekâsı, emeği, doğallığı, duruşu ve eşsiz güzelliğiyle tanınan Hevrîn Xelef 1984’te Dêrik’te, yurtsever bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. İlk, orta ve lise eğitimini Dêrik’te tamamlayan Hevrîn, Ziraat Mühendisliğini Halep Üniversitesinde okur ve eğitimini tamamladıktan sonra Dêrik’e geri döner. Rojava Devrimi’yle birlikte özgürlük mücadelesindeki yerine alır ve gençlik faaliyetlerinde çalışma yürütür. Bu çalışmanın ardından sivil toplum kurumlarının organizasyonunda çalışarak Qamişlo Ekonomi Meclisi’nin yöneticilerinden olur.

Demokratik Özerk Yönetim’in ilanıyla beraber Cizre Bölgesi Özerk Yönetimi Enerji Komitesi’nde Eş Başkan yardımcısı olarak görev yürüttü. 2015 yılında Cizre Bölgesi Ekonomi Komitesi Eş başkanı olan Hevrîn, 2018’de Suriye Gelecek Partisi’nin kurucularından olur. 27 Mart 2018’de tarihinde de Suriye Gelecek Partisi’nin Genel Sekreteri oldu.

İşgalci Türk devletinin 9 Ekim 2019’da Kuzey ve Doğu Suriye’ye yönelik başlattığı saldırılarda Türk devletine bağlı çeteler tarafından, 12 Ekim 2019’da aynı arabada bulunan arkadaşı Ferhad Remedan ile birlikte M4 yolunda şehit edildi, cansız bedenine işkence edildi, olay videoya alınarak paylaşıldı.

Katledilişinin ardından Hevrîn Xelef’in ismi Fransa’nın Lyon kentinde bulunan Guillotiere semtindeki bir meydana verildi.

İLK SİHA SALDIRISI KADIN ÖNCÜLERİ HEDEFLEDİ

Devrim direnişini, mücadelesini teslim alamayan Türk devleti saldırılarını başka bir boyuta taşıdı. Bölgede silahlı insansız hava araçların (SİHA) saldırıları, devrim kıvılcımın yakıldığı yer olan Kobanê’de kadın öncülere karşı gerçekleşti. Kongra Star Fırat Bölgesi Koordinasyon üyeleri Zehra Berkel, Hebûn Mele Xelîl ve Emîne Weysî'nin, 23 Haziran 2020'de Kobanê’nin Helinc köyünde SİHA saldırısında şehit düştü.

Yurtsever bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Zehra Berkel, aslen Kobanê’nin Berxbotan köyündendir. Rojava Devrimi’nin başladığı sıralarda Halep Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan Zehra Berkel, devrimin başlamasıyla eğitime ara vererek devrim saflarına katılır ve Kobanê’deki okullarda yıllarca öğretmenlik yapar.

2013 yılında Mala Jin (Kadın Evi) de, Sara Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Örgütü’nde, Heyva Sor a Kurd’a aktif çalışmalarda yerini alır.

Halk Meclisi Eş Başkanı olarak görev alan Zehra Berkel, 2017 yılında Kobanê Halk Belediyesi Eş Başkanlığı’na seçilir ardından Adalet Komitesi Eş Başkanı olur. Kadın örgütlenmesinde rol alan Zehra Berkel Kongreya Star Fırat Bölgesi Eylem Komitesi Eş Başkanlığı’nda yer alırken, Şehit Şilan Akademisi’nde erkeklerin eğitilmesi için başlatılan eğitim devresinde yöneticilik görevini üstlenir.

2018 yılında gerçekleştirilen Kongreya Star 8’inci konferansında Kongreya Star Koordinasyon üyeliğine seçilir.

ROJAVA’NIN ANNESI: AQİDE ANA

Girkê Legê’de 1966 yılında dünyaya gelen Aqide Ali Osman, 1980’li yıllardan bu yana Kürt Özgürlük Mücadelesinde aktif bir şekilde yurtsever olarak yer aldı. Öncülük ettiği devrimci eylemler nedeniyle Şam hükümeti tarafından 2 defa tutuklanan Aqide Ana, cezaevinden her çıktığında mücadelesine kaldığı yerden devam etti.

1999 yılında Önder Abdullah Öcalan’a yönelik geliştirilen uluslararası komplo karşı o tarihten bu yana siyahlar giyerek Önder Öcalan’ın özgürlüğü için mücadele etmeye başladı.

Devrimle beraber Kongreya Star’da yerini alan Aqide Ana, Girkê Legê Arabuluculuk Komitesi’nde de görev aldı.

2018 yılında Türk devletinin Efrîn’e yönelik geliştirdiği işgal saldırılarına karşı Aqide Ana en ön saflarda Efrîn’e giden direnişe destek konvoyunda yer aldı.

İşgalci Türk devleti ve çeteleri 9 Ekim 2019’da Serêkaniyê ve Girê Spî’ye yönelik işgal saldırılarına karşı 13 Ekim günü Cizre bölgesinden Serêkaniyê’ye giden Aqide Ananın da içinde bulunduğu sivil ve gazetecilerin olduğu konvoyu bombaladı. Saldırıda Aqide Anayla beraber 11 sivil şehit düştü, 74 sivil yaralandı. Ajans muhabirimiz Seed Ehmed’de saldırı sonucu şehit düşerken, Serêkaniyê’de işgal saldırılarını takip eden muhabirimiz Mehmet Ekinci ile birlikte 6 gazeteci yaralandı.

Aqide Ananın anısına şahadetinin birinci yıl dönümünde Kongreya Star tarafından Girkê Legê’de Aqide Ana Kadın Adalet Akademisi açıldı.

DAIŞ’İN KATLETTİĞİ HİND İLE SEDA

Türk devletinin saldırılarının yanında desteğini TC’den alan DAIŞ gizli hücreleri de kadın öncüleri hedefledi. Seda Feysel El-Hermas ve Hind El-Xidêr, 22 Ocak 2021 tarihinde DAİŞ çeteleri tarafından kaçırılarak vahşice katledildi.

Hind adıyla tanınan Eslam Latîf El-Xidêr, Hesekê’nin Deşîşa ilçesine bağlı Til Şeyir beldesinde dünyaya geldi. İlk öğrenimini Deşişa’daki Hedac Okulu’nda tamamladı. Orta öğrenimi ise Hesekê Kantonu’na bağlı Şedadê ilçesinde gördü. Henüz 15 yaşındayken ailesi onu Iraklı bir erkekle zorla evlendirdi. Hamile olduğu sırada eşi tarafından terkedilip ailesinin evine döndü. Hind, dünyaya getirdiği kızını tek başına büyüttü. Erkek egemen sistemine karşı öncü arap bir kadın olmak isteyen Hind kadın özgürlük çalışmalarında yer almak istedi. Ailesinin tüm engellerine karşı verdiği mücadele sonucunda Kasım 2020’de Til El-Şeyir Halk Meclisi’ne girdi.

Hind’in yoldaşı Seda Feysel El-Hermas’in hiyakeleri ve mücadeleleri benzerdir. Seda Hesekê’nin Deşîşa ilçesine bağlı Til Şayîr beldesinde, 1993’te hayata gözlerini açtı. Seda ortaokulu bitirdiği gibi ailesi tarafından zorla evlendirildi. Iki kız çocuğu dünyaya getiren Seda, eşinden ayrılarak çocuklarının yükünü tek başına omuzladı.

Seda da tıpkı Hind gibi defalarca, Kuzey-Doğu Suriye Kadın Hareketi olan Kongreya Star’ın yönetimiyle temasa geçti ve çalışmalarda yer almak istediğini iletti. Nihayetinde o da çabalarının sonucunu aldı. Kasım 2020’de Deşişa Meclis Eş Başkanı olarak seçildi.

YPJ’NİN KURUCULARINDAN KOMUTAN JİYAN TOLHILDAN

Selwa Yusif (Jiyan Tolhildan) 1980 yılında işgal altındaki Efrîn kantonunun Raco ilçesine bağlı Memala köyünde yurtsever bir ailede büyüdü. Önder Abdullah Öcalan’a karşı geliştirilen uluslararası komploya karşı 1999'da Kürdistan Özgürlük Hareketi'ne katıldı. Yaklaşık 13 yıl Kürdistan dağlarında yaşayan Jiyan Tolhildan 19 Temmuz Devrimi'nin ilan edilmesinin ardından devrime katılır. Serêkaniyê'yi Heyet Tahrir El-Şam çetelerinden (eski Cebhet El-Nusra) korumada en ön cephede yer aldı.

Jiyan Tolhildan 4 Nisan 2013'te kurulan Kadın Savunma Birlikleri'nin (YPJ) kurucularından biri oldu. YPG ve YPJ’nin yer aldığı birçok özgürleştirme hamlesinde komutan olarak yer aldı. 2012-2013 yıllarında Serêkaniyê’yi özgürleştirme hamlesinde, 2014-2015'te Kobanê'nin özgürleştirilmesi ve 2016'da Minbic’i özgürleştirme hamlesi, 2019’da Baxoz özgürleştirme hamlesinde yer aldı. Ayrıca Hol Kampı’nın DAİŞ çetelerinden temizlenmesi operasyonlarında öncü bir şekilde yer alan Jiyan Tolhildan şehit düşmeden önce Terörle Mücadele Güçleri'nin (YAT) genel komutanıydı.

Koalisyon Güçleriyle birlikte DAIŞ’e karşı savaşan ve birçok hamleye öncülük eden YPJ ve YAT komutanlarından Jiyan Tolhildan, YPJ komutanlarından Roj Xabûr ile YAT üyesi Barîn Botan’ın 22 Temmuz 2022 yılında Qamişlo yolunda Türk devletin SİHA saldırısında şehit düştü.

ADALET İÇİN ÇALIŞAN ZEYNEB SAROXAN

Zeyneb Mihemed, 1 Mart 1981’de yurtsever bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi, ilk, orta ve lise eğitimlerini Hesekê’de tamamladı. 19 Temmuz’da Rojava’daki birçok genç kadın gibi Zeyneb Mihemed de Şam hükümetine bağlı öğretmenlik işinden istifa ederek devrim saflarına katıldı.

PYD Genel Meclis üyeliği ve Cizre Demokratik Özerk Yönetimi Kadın Meclisi Başkanlığı ve Kongra Star üyeliği görevlerini yürüttü. Şehit düşmeden önce Cizre Bölgesi Özerk Yönetimi Adalet Bürosu Eş Başkanlığı görevindeydi.

27 Eylül 2022 tarihinde Türk devletinin Girkê Legê yakınlarında düzenlediği SİHA saldırısında Zeyneb Mihemed ile Eşbaşkanı Yılmaz Şero şehit düştü.

EYLEMLERDE EN ÖNDEYDİ

Yusra Mihemed Derwêş 1972 yılında Qamişlo kantonuna bağlı Amudê'de doğdu. 2001 yılında Fransızca dil üniversitesinden mezun olan Yusra Derwêş devrimle beraber okumayı bıraktı ve devrime katıldı. Başlangıçta Kürtçe öğretmeni olarak çalışmalara katılan Yusra Derweş, Amudê'deki Betûl Lisesi’nde okul müdürü oldu. Amudê'deki Okul Yönetim Kurumlarının kurucularından biri oldu. Amudê Eğitim Komitesi’nin Eş Başkanlığı’na seçilen Yusra Derwêş son olarak 1 Kasım 2022 tarihinde Qamişlo Kanton Meclisi Eş Başkanlığı’na seçildi.

Önder Abdullah Öcalan'a yönelik tecridi kınama eylemlerine en önde bulunan Yusra Derwêş, kadın özgürlük mücadelesinde aktif rol oynadı.

İşgalci Türk devleti Qamişlo-Tirbespiyê yolunda düzenlediği saldırıda Qamişlo Kanton Meclisi Eş Başkanı Yusra Derwêş ile yardımcısı Leyman Şiwêş ve şoförleri Fırat Tuma'nın şehit düştü.

DEMOKRATİK PROJENİN TEMELLERİNİ İLK ATAN ÖNCÜLERDEN: LEYMAN ŞİWÊŞ

Aynı araçta bulunan Qamişlo Kantonu Meclisi Eş Başkan Yardımcısı Leyman Osê Şiwêş, Rîhan Amûdê olarak tanınıyordu. 1968 yılında Qamişlo Kantonu’nun Amûdê ilçesinde yurtsever bir ailede büyüdü. 1985 tarihinde aktif bir şekilde “cephe" çalışmalarına başlayan Leyman Şiwêş, 1989’da da devrim çalışmalarına katılır. 2002-2003 tarihleri arasında yürüttüğü Kürt davası ve kadın özgürlüğü mücadelesi nedeniyle KDP tarafından 6 ay tutuklandı. 2005`den 2008 tarihine kadar Başûrê Kurdistan ve özellikle de Süleymaniye’de çalışma yürüttü. 2008 yılında yönünü Rusya’ya vererek 7 yıl burada çalışma yürüttü.       

19 Temmuz direnişinin Kuzey ve Doğu Suriye’de başlamasıyla birlikte Kobanê’ye dönme kararı alarak 2015 yılından itibaren devrimin başladığı yerden mücadelesini devam ettirdi. Leyman, DAIŞ çetelerinden özgürleştirilen yerlerde demokratik projenin temellerini ilk atan öncülerden biri oldu. Minbic’in özgürleştirmesi hamlesiyle birlikte Minbic’e geçerek 2019 yılına kadar mücadelesini sürdürdü.

Kongra Star Başûrê Kurdistan temsilcisi görevinin ardından şehit düşmeden önce Qamişlo Kantonu Meclisi Eş Başkan yardımcılığını üstlendi.

ANHA