‘Sudan savaşı yıllarca sürebilir’

Sudan’daki savaşın 100 günü geri bırakmasına çok az kaldı. Bu süre boyunca uluslararası tarafların arabuluculuğuyla sadece birkaç saatliğine ateşkes ilan edildi.

Sudan Sağlık Bakanı Mihemed Îbrahîm, geçen ay yaptığı açıklamada ülkedeki savaş sonucunda 3 binden fazla kişinin öldüğünü, 6 binden fazla kişinin de yaralandığını duyurmuştu. Îbrahîm, savaş bilançosunun bundan daha fazla olacağı konusunda uyarmıştı. Şimdiye kadar 2 milyona yakın insan evlerini terk etti.

Uluslararası yetkililer, Sudan’daki durumu büyük bir trajedi olarak nitelendirdi. BM İnsani İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Martin Griffiths, Sudan'da çok çetin ve acımasız bir iç savaşın yaşandığını belirterek, savaşın tek bir yerde olmadığını, virüs gibi yayıldığını söyledi.

Sudan’ı insani yardım çalışmaları için dünyanın en tehlikeli yeri olarak nitelendiren Martin Griffiths, savaşın diğer bölgelere sıçraması halinde çatışmanın derinleşeceği uyarısında bulundu.

Sudan’da Nisan ayının ortasından bu yana ordu komutanı Ebdulfetah El Burhan ile müttefiki ve Egemenlik Meclisi’nden eski yardımcısı olan ve aynı zamanda Hızlı Destek Güçleri komutanı Mihemed Hemdan Deqlo (Himêdetî) arasında askeri operasyon ve savaş devam ediyor.

Savaşın başlamasından bu yana Suudi Arabistan ve ABD’nin arabuluculuğuyla en az 10 kez ateşkes ilan edildi. Ancak hepsi başarısız oldu. Riyad ve Washington, savaşın her iki tarafını da anlaşmaları ihlal etmekle suçladı.

BELİRSİZ BİR GELECEK

Yaşanan savaşa ve savaşın sonuçlarına ilişkin ANHA’ya konuşan Sudanlı siyaset uzmanı Silêman El Sibaî, “Savaşın 100 günü tamamlamasına az kaldı. Özellikle Abyad şehri başta olmak üzere başkent Hartum ve ülkenin güney vilayeti olan Kardevan’da savaşın devam etmesi ülkenin durumunu bulanıklaştırıyor. Darfur bölgesindeki Faşir şehrinde savaş devam ediyor. Bütün bu olaylar uzun bir savaşa işaret ediyor. Bu da Sudan’ın geleceğinin karanlık olduğunu gösteriyor” dedi.

El Sibaî’ye göre Sudan ordusu çözümü askeri operasyonlarda ve savaşın diğer tarafını yok etmekte görüyor, bu da savaşın uzamasına neden oluyor. El Şibaî sözlerini şöyle sürdürdü: “

El Siba'i şöyle devam etti: "Acil Destek Güçleri milisleri evleri yağmaladığı, halkı yerinden ettiği ve halkın onurunu ihlal ettiği için Sudan halkının çoğunluğu da bu görüşü destekliyor. Acil Destek Güçleri milisleri de demokrasi getirmek istediklerini ve Sudan halkını eski rejimin kalıntılarından kurtarmak istediklerini söylüyor.”

ULUSLARARASI TOPLUMUN ROLÜ

Sudan’daki krizin uluslararası toplumun yeni bir başarısızlığını gösterdiğini belirten El Sîbaî, “Uluslararası toplum, savaşan tarafları henüz savaşı durdurmaya ve diyalogu ilerletmeye ikna edemedi. Uluslararası toplum, çatışmayı çözmek için gerekli niyet ve ciddiyete sahip olmayabilir. Savaşın devam etmesinden büyük ülkeler de yararlanabilir” diye belirtti.

Uluslararası toplumun bölgedeki krizleri yönetiyor olabileceğini ve çözmek istemeyebileceğini belirten El Sibaî, Suriye, Libya ve Yemen’ i de buna örnek gösterdi.

El Sibaî, “Uluslararası toplumun silahlı çatışmayı durdurmadaki başarısızlığı, Sudan'daki savaşı bitirmenin ancak karşı tarafı yok etmekle mümkün olduğunu gösteriyor” dedi.

SAVAŞ SENARYOLARI

ANHA’ya açıklamalarda bulunan Bölge ve uluslararası ilişkiler uzmanı Hanî El Cemel ise, “ Sudan'daki savaş, toplumsal altyapıda birçok olumsuz faktörü ortaya çıkardı. Önemli olan, savaş alanının genişlemesi ve bu savaşta herhangi bir tarafın başarılı olmamasıdır. Burhan’ın emri altındaki Sudan ordusunun askeri gücü ile Himêdtî öncülüğündeki Hızlı Destek Güçleri'nin gücü dengelidir” ifadelerini kullandı.

El Cemel şöyle devam etti: “Savaş, özellikle karadaki belirsiz askeri konumla birlikte artık her ihtimale açıktır. Bu savaşın doğrudan nedenlerinden çok, Sudan’ın bağımsızlıktan sonra çektiği büyük sorunlarla bağlantısı var. Bu süreçte modern bir ulus-devlet inşa etme işi sekteye uğradı. İç savaşlar genellikle dış müdahaleler gerektirir, bu da savaşın her iki tarafı için yeni müttefikler yaratır.”

Mısır’ın savaşı bitirme yönündeki çabalarının başarılı olmasını umduğunu ifade eden El Cemel, şöyle devam etti: “Mısır, Sudanlı mültecilere kucak açtığı ve Mısır-Katar İnisiyatifi üzerinden tüm taraflarla ilişki kurmak yoluyla bu savaşa bir çözüm bulmaya çalışacaktır.”

El Cemel konuşmasını, “Sudan savaşının geleceğine dair pek çok senaryo var; ya taraflardan biri kazanacak, ya savaşın her iki tarafı da arabulucular aracılığıyla kalıcı ateşkesi kabul edecek ya da savaş yerel ve uluslararası müdahalelerle aralıklarla devam edecek. Ya da ne yazık ki Sudan'ın bölüneceği ve komşu devletlerin stratejisi için tehlike yaratacağı bir iç savaş çıkabilir” sözleriyle tamamladı.

(df)

ANHA