Rojava’da Kürdistan çevre çalıştayı

Yeşil Örgüler Çevre Derneği, Dünya Çevre Günü vesilesiyle Qamişlo’daki Rojava Üniversitesi salonunda, “Plastik Kirliliğine Çözüm Üretmek” şiarıyla Kürdistan düzeyinde bir çalıştay düzenledi.

Çalıştaya aydınlar, yazarlar, çevre uzmanları, gazeteciler, Kongra Star üyeleri, Şehit Aileleri Meclisi, Özerk Yönetim temsilcileri, Özgür Basın Birliği (YRA), Kuzey ve Doğu Suriye Edebiyat Divanı, Mezopotamya Kültür ve Demokratik Sanat Hareketi (TEV-ÇAND) ve Demokratik İslam Kongresi üyeleri hazır bulundu.

Çalıştayda konuşan Yeşil Örgüler Çevre Derneği Sözcüsü Zîwer Şêxo, tüm katılımcıların çevre gününü kutladı. Yaşadıkları toplum için temiz ve yaşanılabilir bir çevre için sivil toplum kuruluşu olarak hareket ettiklerini belirten Şêxo, “Amaç çevreci bir şekilde yaşamak. Kürdistan'ın doğası ve çevresi, ormanların yakılması, kimyasal silahların kullanılması, barajların inşa edilmesi gibi birçok siyasi yöntemle zarar görmektedir. Bu noktalarda bazı tartışmalar geliştirmek istedik” dedi.

BÖLGEDE ÇEVRECİ TOPLUM GEREKLİ

Özerk Yönetim ve Belediyeler Kurulu Yardımcısı ve çevreci Bêrîvan Omer, Kuzey ve Doğu Suriye'deki çevre durumuna dikkat çekerek, toplumsal ekolojinin küresel dengeyi kurma bilimi olduğunu belirtti.

Bêrîvan şöyle devam etti: “Komünler aracılığıyla ancak toplum tarafından özerk yönetimle bu sağlanabilir. Ekoloji fikrinin temelinde belediyelerin ve çevreci kurumların faaliyetlerini durdurmamak yer almaktadır. İstihdam kurumlarıyla sorun çözülemez. Çevreye karşı tutum toplum tarafından değiştirilmelidir.

Kooperatif de olmazsa olmaz bir bağdır, ekoloji ve toplumsal ekonomiden oluşur. Özerk Yönetim’in kurulmasından sonra ekolojik koruma kavramı yeniden yorumlandı. Bölgemiz kurak bir bölge olarak kaldı. Geçtiğimiz yıllarda çok sayıda ağaç dikildi.  Cizre Bölgesi'ndeki atıkların yeri değiştirildi, yerine ağaç dikildi. Toplumda atık ayrımı bilinci geliştirildi, atıklar hastanelerde ayrı ayrı yerleştiriliyor. Ana proje, atıkların ayrıştırılması ve dönüştürülmesidir.”

PLASTİK VE OLUMSUZ ETKİLERİ

Hesekê Kantonu Çevre Dairesi Yöneticisi Rovend Ebdo, konuşmasında plastik kirliliğinin çevre üzerindeki etkisine dikkat çekerek plastiğin petrol ürünlerinden yapıldığını ve dünyada sanayi devrimiyle birlikte ortaya çıktığını belirterek, “İnsanlar yaşamsal ihtiyaçlarında kullanıyor. Türleri 1-6’ya kadar dönüştürülüyor. Ancak plastiğin 7’nci tipi dönüştürülmüyor ve toprak üzerinde tehlike yaratıyor. Plastik toprakta çabuk erimez, ancak 10 yıl sonra erir. Su, hava ve iklim üzerinde etkisi vardır. Ayrıca insanlarda, hayvanlarda ve bitkilerde bulunur ve onlarla birlikte hastalıklara neden olur. Bazen ölüme yol açar. Plastik kullanımını önlemek için dünya çapında birçok öneri var; plastik poşet yerine kağıt veya bez poşetler kullanılmalı” diye konuştu.

LI ROJHILATÊ KURDISTANÊ REWŞA JÎNGEHÊ

Doğu Kurdistan’dan çevreci ve yazar Amanc Qurbanî, çalıştaya online olarak katıldı. Rojhilat’daki çevre sorunlarına dikkat çeken Qurbanî, kuraklık ve tarlalarda kirlilik olduğunu, Mirêwan kentindeki Zirêbar Gölü’ndeki suyun azaldığını, tarım arazilerini olumsuz etkilediğini belirtti. Gaz ve sanayi fabrikaları için Belotan ormanlarının yok edildiğini ve birçok şehirde kuraklık yaşandığını belirten Qurbanî, “Barajların yapılması çevrenin dengesini ve nehirlerin yolunu bozuyor. Tarım Bakanlığı görevini yapmıyor, çok sayıda hayvan telef oluyor. İnsanlar bölgeden göç etmek zorunda kalıyor, sel olayları artıyor. Ekolojik dengenin olmaması nedeniyle ormanlar yok oluyor. Yurttaşlar, dağınık kanalizasyon yapımından zehirleniyor. Birçok çevreci var, gerçek engellerle karşılaşıyorlar. Burada da ülkemizin ekolojisini eleştiriyoruz” ifadelerini kullandı.

ROJAVA’DA

Akademisyen ve araştırmacı Alan Remo ise yaptığı konuşmada, “Bu son yıllar, Suriye'de ekoloji açısından en ciddi ve tehlikeli yıllar geçmektedir. Gıda, sağlık ve çevre üzerindeki olumsuz etki devam etmektedir. Çevresel sorunların jeneratör ve araçlardaki artışlar için çözümler aranmalıdır. 2012 ve 2013'ten beri ağaçlar kesildi ve her yere ağaç dikilmesi gerekiyor. Çevre kültür branşı hazırlanmalı ve okullarda okutulmalı” dedi.

Çalıştaya Kurdistan dışında katılan Değişim için Kok Örgütü üyesi (Roots For Change) Marcin Skupinski, daha önce Rojavayê Kurdistan'ı ziyaret ettiğini ve çevresiyle ilgili araştırmaları olduğunu belirtti. Özerk Yönetim kurumlarının Kuzey ve Doğu Suriye'deki kalkınmasına yönelik planları ve çabaları olduğunu söyleyen Skupinski, "Gelecekte kötü görülen ihtimaller için toplum cephesinden mücadele etmek gerekiyor. Plastik için ise plastik için dönüşüm fabrikası açılmasına ihtiyaç var” dedi.

ÇEVRESEL ÖNLEMLERDE OLMAYAN GÖRÜNTÜLER

Araştırmacı Azad Alî yaptığı konuşmada bölgedeki ekolojik standartları karşılamayan yapılara dikkat çekerek çevrenin (3 kısımdan) doğal, toplum ve yapay bölümlerinden oluştuğunu belirterek, “Evler, şehirler, binalar yapay çevrenin bir parçasıdır. Doğal ve toplumsal çevreye bağlıdır. İyi kurulmazsa, genel olarak çevre bozulur. Evler artık plastikten yapılıyor, şehirler elektrik hatları, elektrik direkleri, mağaza afişleri ve bina cepheleri yüzünden perişan bir görünüme büründü. Bu sorunlar adım adım çözülmelidir” uyarısında bulundu.

BAŞÛRÊ KURDİSTAN’DA

Başûrê Kurdistan’dan yazar, gazeteci ve Çevre İşleri Uzmanı Xalid Silêman da çalıştaya online olarak katıldı. Silêman, Başûr’daki yetkililerin de çevrenin korunmasına önem vermediklerini sadece daha çok petrol üretimine odaklandıklarına dikkat çekerek, “İklim değişikliği var, yağmur azalıyor ve sıcaklık artıyor, seller de oluyor. Arazi sorunu var, bunun stratejik bir çözümü yok. Bir ülke inşa etmek için çevre, siyasi, kültürel ve dilden daha az değildir. Plastik atıkların da bir derdi vardır, dönüşüm bir çözüm olabilir, varlığı nedeniyle enerji kaynağına zarar verir” diye konuştu.

Çalıştay, çevre koruma konularının tartışılmasıyla sona erdi.

(df)

ANHA