2’inci Bağdat Zirvesi’nden beklentiler nelerdir?  

Irak’ın başkenti Bağdat’ta 2021 Ağustos ayı sonunda gerçekleşen 1. Bağdat Zirvesi’nin devamı niteliğinde olan 2. Bağdat Zirvesi bugün Ürdün’ün başkenti Amman’da yapılıyor. Aynı zamanda, yoğun çalışmalar sonucunda Irak hükümeti kuruluyor. Türk devletinin Irak egemenliğine yönelik saldırıları artıyor ve İran da ABD’nin çekilmesiyle Irak’taki hegemonyasını genişletmeye çalışıyor.

Bu zirvede yeni olan Mısır, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve işgalci Türk devletinin yanı sıra Bahreyn ve Umman Krallığı olmak üzere 2 üye daha katılacak. Ayrıca Şam ve Lübnan hükümetlerinin heyetleri ise zirveye katılmayacak.

‘BÖLGESEL YENİ BİR SİSTEM’

Konuyla ilgili ANHA’ya konuşan Irak Kalkınma ve Demokrasi Konseyi Başkanı Dr. Xesan El Etiye, “2. Bağdat Zirvesi’nin tartışmasız birçok göstergesi var. İlki, İran, Irak topraklarına aktif bir şekilde girmiş bulunuyor. Türk devleti de öyle. Mevcut Ortadoğu, İsrail, İran ve Türkiye’den oluşan önemli bir üçgene dayanmaktadır. Ancak Arap devletlerinin statüsü geriledi. Bu tarz toplantıları gerçekleştirmek, Irak’ta rol sahibi olma çabasıdır” dedi.

El Etiye şöyle devam etti: “Aralarındaki sorunları barışçıl yollarla çözebilecekleri bu toplantılarla başka bir bölgesel sistem kurabilirler mi? Bana göre, yerel bir sistem tüm taraflar arasında ortak değerler olduğunda kurulabilir. Örnek de Avrupa Birliği’dir. Bu birliğin üyelerini bir araya getiren ne dil, ne din, ne mezhep ne de millettir, sadece paylaşılan ortak değerlerdir. Arap liderler, ortak değerler ve demokrasinin temsilciliğini yapmıyorlar. Çünkü mevcut durum her an bozulabilir ve büyük güçlerin elinde bir kart gibi kalacağız.”           

 ‘ÖNEMLİ BİR ZAMAN’

Siyasi analist Ehmed el Rehîm, 2. Bağdat Zirvesi’nin herkes için çok önemli olan bir zamanda gerçekleştiğini belirterek, “Türk devletinin kuzey Irak’a müdahalesi halen çözülmemiş ve devam etmesinin önü de tutulmadı. Öte yandan bu zirve, İran-Fransa ilişkilerinin gerginleşmesiyle Körfez ülkeleri ve Çin toplantısı ile Arap-Çin Kongresi toplantısının hemen ardından yapılıyor. Bunun yanında Lübnan'daki durum da gözler önünde” ifadelerini kullandı.

El Rehîm şöyle devam etti: “Bölgede ve dünyadaki gıda, ilaç ve enerji güvenliğini ele alacak zirvenin ekonomik bir yönü olmasına rağmen siyasi bir yönü de var. Irak hükümeti egemenliğini korumak için uluslararası ve bölgesel destek almayı, aynı zamanda gelecekte Körfez, Türkiye, İran ve işbirliğiyle ufuklarını açmayı umut ediyor. ABD’nin Irak hükümetine baskı yapmasına rağmen, uluslararası ve bölgesel anlamda ABD siyasetine göre olmayacak bir yöne gitmek istemiyor.”

‘GÜVENLİK DURUMU’

Irak Zirvesi’nin öncelikli olarak güvenlik durumunu ve bunun bölge devletleri üzerindeki sonuçlarını tartıştığı bilgisini veren Iraklı siyasi analist Riyad El Wehîlî, “Bu nedenle komşu ülkelerle koordinasyon sağlanıyor, başta güvenlik bilgileri olmak üzere aralarında bilgi paylaşımı yapılıyor” açıklamasında bulundu.

El Wehîlî devamında şunları söyledi: “Türk devletine bağlı güçlerin Irak’ın kuzeyinde bulunması ve topraklarının Türk devleti tarafından hedef alınmasına ilişkin olarak bir görüşü var. Dolayısıyla bu konu Türk tarafıyla zirvede görüşülecek. Özellikle iki ülke arasındaki ticaret alanında Türk devletinin en çok fayda sağladığı alanda Türkiye'ye baskı uygulanacaktır. Ticari ilişkileri kesme girişimi Türk tarafını etkileyecek.”

 ‘IRAK TÜRK DEVLETİNİN SALDIRILARINA KARŞI ZAYIF BİR TUTUM SERGİLİYOR’

Iraklı Araştırmacı ve Stratejik Değerlendirme ve Araştırma Merkezi Üyesi Mueyed El Elî, Türk devletinin uzun bir süreden beridir Irak’ın egemenliğini ihlal ettiğini, Kuzey Irak’ta sivillere saldırdığını ve öldürdüğüne dikkat çekerek, Kazimî liderliğinde bulunan önce hükümetin zayıf davrandığını belirtti.

Mevcut hükümete Türk devletinin saldırılarına karşı ciddi ve gerçekçi bir tavır sergilemesi çağrısında bulunan El Elî, “2.Bağdat Zirvesi birçok talebin yerine getirilmesi için Türk devletinin Kuzey Irak’taki projelerini durdurmak, Türkiye’ye baskı uygulamak için Türkiye ve Irak arasındaki ticaret kartı olmak üzere birçok talebi yerine getirmeli” ifadelerini kullandı.

‘FRANSA IRAK’TA OLMAK İSTİYOR’

Fransa’nın Irak’a ilgisinin gerekçelerine dikkat çeken Xesan El Etiye, “ABD'nin geri çekildiği yönünde temel bir gerçek var. Geri çekilmesi büyük bir boşluk yarattı. Bazıları bu boşluğu doldurmaya çalışıyor. Bence Türkiye ve İran bu gerçeği anladı. İttifakları geçici bir çıkar ittifakıdır. İkisi de ülkelerinde demokrasi istemiyor. Kürt haklarını vermeye hazır değiller. O yüzden bu görüşmelerden olum sonuç çıkacağını düşünmüyorum” dedi.

Fransa’nın, yatırımlar yoluyla Irak'ta enerji sektöründe yer almak istediğini belirten Mueyed El Elî, Rusya-Ukrayna çatışmasıyla birlikte bölgenin geleceğinin şekillenmesinde aktif rol oynamak istediğini ifade etti.

(df)

ANHA