12 Mayıs seçimlerine giden Irak’ta siyasi tablo -2

Irak seçimlerine giden siyasi yol haritası ve muhtemel sonuçlar

YIHYA HEBÎB / HABER MERKEZİ

Irak’ta çok değişkenli bir siyasi harita bulunuyor. Tüm siyasi parti ve örgütlenmeler bugün gerçekleştirilecek seçimler için ortaklık, koalisyondan çekilme ve diğer siyasi ataklarda bulundu. Bugün gerçekleştirilen seçimler Irak’taki siyasi ve askeri anlaşmazlıkların gölgesinde gerçekleştiriliyor. Partilerin seçim listeleri komşu ülkeler tarafından desteleniyor. Bunun ötesinde de kimi siyasi kimlikler görevlendirilirken, kimileri de siyasetten uzaklaştırılıyor.

ŞİA..

Siyasi değerlendirme ve olası seçim sonuçları değerlendirmelerinden önce siyasi parti ve güçlerin bağlarını iyi incelemek gerekir. Özellikle bölgesel ve uluslararası anlaşmazlıkların gölgesinde yaşanan bu seçimlerdeki siyasi partilerin bağlarına bakıldığı zaman, Hevgirtina Niştimanî’nin (Mala Şîa) İran’a uzandığı görülüyor.

Ancak mevcut Başbakan Heyder El-Ebadî Avrupa devletleri ve ABD’ye yakın duruyor ve Arap Birliği de İran için ayrı bir sorun olarak duruyor. Irak’ta en etkili güç olan ABD, siyasetini Ebadî üzerinden yürütüyor.

Diğer taraftan İran’ın Irak’taki gücü de küçük görülmemelidir. İran ülkedeki kimi ortaklarını Heyder Ebadî ile bir daha aynı konumda bulunmamasını garanti etmesi için ilişki kurmak üzere görevlendirdi.

Irak’taki kaynaklara göre Bedir Örgütü Yöneticisi Hadî El-Amirî, İran’ın en çok desteklediği aday. El-Amirî’nin seçimlerin ardından başbakan adayı olacağı belirtiliyor. Bu da Şia’nın dönüşü demek.

Uluslararası ve bölgesel güçlerin Irak’taki değişimleri devam ederken, ABD ise ülkedeki en etkili dış devlet oldu. ABD’nin ardından İran gelirken, Arap devletlerinin ülkedeki etkisi ise çok küçük.

Bölgede yaşanan son gelişmeler bir arada ele alındığında koalisyonlar arasında yaşanan büyük parçalanmalar da görülecektir. Ülkedeki büyük gruplar gittikçe küçülüyor.

Hevgirtina Niştmanî’nin dağılma olasılığı ortada dururken, bu seçimin koalisyonun son aşaması olması bekleniliyor. Koalisyonun dağılmaması halinde de hukuksal anlaşmazlıklardan kaynaklı ayrılmaların yaşanacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Ancak İran, desteklediği parti ve gruplarla etkisini sürdürmeye çalışıyor. Ebadi ile de ilişkilerini kesmiyor. Öyle ki, olası yeniden iktidar olması ihtimaline karşı etkinliğini sürdürmek için pazarlık masasına da oturacaktır. 

Bu seçimlerin, Ebadi’nin liderliğini yaptığı nesir hareketi ile Hadi Amiri’nin liderliğini yaptığı El-Fetih hareketi arasında geçmesi bekleniyor. Maliki desteğini ABD’den alırken, Amiri İran tarafından destekleniyor.

İran, ABD’ye karşı elini güçlendirmek için, bu seçimlerde desteklediği Eski Başbakan Maliki’nin de Amiri’yi desteklemeye itebilir.

Bundan dolayı bu seçimlerde en büyük yarışın Ebadi ile Maliki arasında yaşanması bekleniyor. Maliki yeniden başbakanlığı ele geçirirse o zaman İran Irak’ta etkin hale gelecek. Ama yukarıda da belirttiğimiz gibi İran’ın desteklediği bir başka aday Hadi El-Amiri’dir. Hadi el amiri daha çok Maliki’nin kaybetme olasılığına karşı alternatif olarak İran tarafından desteklenecek durumda.

SÜNNİ GÜÇLER

Sünniler bu seçimlere çok iddialı girmiyor. Partileri, Şiilere göre çok iyi örgütlenmiş durumda değildir.

Mevcut durumda Irak’taki Sünni partiler bölgede ülkeleri tarafından desteklenmiyorlar. Dolayısıyla Sünni partilerin eskisi gibi bir araya gelerek, Sünni koalisyonu kurma durumları da oluşmuyor. Bu durum Sünnileri bu seçimlerde çok iddialı duruma getirmiyor.  

Sünniler mevcut durumda mecliste 50 vekille temsil ediliyor. Ancak kendi aralarında bir birlik oluşturamadıkların ve bölge devletleri tarafından desteklenmediklerinden ülke genelinde ve siyasetinde belirleyici bir etkileri bulunmuyor.

Dolayısıyla Sünniler ve Kürtlerin kendi içlerinde yaşadıkları parçalanma Şii cephenin daha güçlü şekilde seçimlerden çıkması büyük olasılık olarak değerlendiriliyor.

KÜRTLER

Güney Kürdistan’da yapılan referandumdan sonra Kürtler ile Şiiler arasında da gerilim arttı.

Kimi Kürt siyasetçiler Şii iktidarını, sadece Şiileri yönetme sorumluluğunu almakla eleştiriyor. Bu durumun da Irak’ı içte ve dışta zor duruma düşürdüğü iddia ediliyor.

IRAK SEÇİMLERİ VE BÖLGEDEKİ GÜÇ SAVAŞI

Irak seçimleri bölgede gerilimin devletler arasında yoğunlaştığı bir döneme denk geliyor. Bu bağlamda Dr. Umer Ebdulsetar yaptığı açıklamada, 2014'ten bu yana Irak'ın DAIŞ'e karşı Uluslararası Koalisyon ile İran'ın orada olduğunu bildirildiğini söyledi. Aynı zamanda bağlantılarının 2005’ten bu yana olduğunu da belirtti.

Ebadi Kürtleri, Maliki, Al-Amiri ve El-Hekim gibi dini gruplar, ABD ve İran'dan ayrılır. Hepsi, 2018 seçimlerini bekler. Hepsi de 2005'teki seçimlere yaşananlara bir şekilde rehberlik edilmemiştir.

Bir ihtimal 2018'deki seçimlerin Ebadi'ye uygulanması zorunludur. DAIŞ’in tekrar dışarı çıkmasına izin vermeyebilir. Irak'ın durumunu kontrolüne alabilir. Haşdi Şabi’nin kritik bölgeye girmesine engel olabilir.

ANHA